Türk astronot Gezeravcı’nın uzayda denediÄŸi projeyle hastalıklar sesten tespit edilebilecek

Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı’nın Uluslararası Uzay Ä°stasyonu’nda gerçekleÅŸtirdiÄŸi bilimsel deneyler arasında yer alan VOKALKORD, seste meydana gelen frekans deÄŸiÅŸiminden yapay zeka desteÄŸiyle rahatsızlıkların tespit edilmesini saÄŸlıyor.

VOKALKORD projesinin yöneticisi Haliç Ãœniversitesinden Prof. Dr. Gökhan Aydemir, AA muhabirine yaptığı açıklamada, VOKALKORD’un düşük yerçekiminin sebep olabileceÄŸi akciÄŸer ve kardiyovasküler hastalıklarını önceden tespit etmeye yönelik bir mobil uygulama olduÄŸunu söyledi.

Aralarında yapay zeka uzmanlarının da yer aldığı 12 kiÅŸiden oluÅŸan bir ekiple VOKALKORD’u geliÅŸtirdiklerini dile getiren Aydemir, “Ä°lk aÅŸamada, akciÄŸer kapasitesinin ve zorunlu hayati kapasitenin hesaplandığı, derin nefes alıp-verme esasıyla çalışan, sadece desibel farklarını ölçerek spirometrik verileri kaydediyoruz. Ä°kinci safha, öksürük ve fonasyon. Bu iki safhada da ortaya çıkan ses frekansları, titreÅŸim ölçülerek mevcut akciÄŸer, kardiyovasküler saÄŸlık deÄŸerlendiriliyor.” diye konuÅŸtu.

Aydemir, VOKALKORD’u Kovid-19 salgını sürecinde geliÅŸtirdiklerini kaydederek, salgın sürecinde hastaların öksürük ve fonasyon gibi verilerini yapay zeka sistemlerine yüklediklerini bildirdi.

“VOKALKORD projesiyle çok ağır aÅŸamalardan geçtik”

Prof. Dr. Gökhan Aydemir, 2021 yılında Türkiye Uzay Ajansının çağrısını duyduklarını anımsatarak, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Yaklaşık 40 üniversite içinden Haliç Ãœniversitesi de VOKALKORD projesiyle katkı saÄŸlayacağına inanarak çok ağır aÅŸamalardan geçti. Bizim açımızdan en zor safhası NASA’nınki oldu. Çünkü bir tıbbi cihaz, bilimsel desteÄŸi, yayınları ve yayın safhaları var. Bunun dışında NASA’nın kendi eÄŸitimlerine katıldık. Uzaya bir materyal nasıl gönderilir, bundan sonraki uzay yolculuklarında NASA bu mobil uygulamadan nasıl faydalanır gibi bütün safhaları deÄŸerlendirdikten sonra 23 Eylül 2023’te NASA tarafından deneyimiz onaylandı. Bundan önce Alper Gezeravcı ile eÄŸitimlerimiz oldu. Gezeravcı, mühendis, pilot olması sebebiyle uygulamayı çok iyi bir ÅŸekilde uyguladı, geliÅŸtirirken katkısı da oldu.”

“Gezeravcı’dan sonraki astronotlarda da uygulamamızı kullanmayı düşünüyorlar”

Gökhan Aydemir, yeryüzü deneyleri yaptıklarını, bunun bir tanesinin de Haliç Ãœniversitesi’nde gerçekleÅŸtirildiÄŸini belirterek, diÄŸer deneyin 9 Ocak’ta ABD’de yapıldığını söyledi.

Gezeravcı’nın ses kayıtları ile öksürük ve fonasyonlarını aldıklarını dile getiren Aydemir, “Gezeravcı, her gün doÄŸumunda ve gün batımında deneyimizi Uluslararası Uzay Ä°stasyonu’nda bulunan sessiz odada gerçekleÅŸtiriyor ve verilerini kaydediyor. Gezeravcı yeryüzüne dönüp karantina süreci bittikten sonra, 26 Åžubat’a kadar biz de deneyimizin sonuçlarını paylaşıp, uygulamayı kamuoyuna sunmak istiyoruz.” ÅŸeklinde konuÅŸtu.

VOKALKORD deneyinin Uluslararası Uzay Ä°stasyonu’nda yer alan tablet üzerinden yapıldığına iÅŸaret eden Aydemir, “Uygulamayı tablete NASA yükledi ve yüklerken yazılımla ilgili birçok safhadan geçildi. Gezeravcı’dan sonraki astronotlarda da uygulamamızı kullanmayı düşünüyorlar. Test sonuçlarını ve bilimsel verileri açıkladıktan sonra uygulamanın faydalılığı deÄŸerlendirilecek.” dedi.

“Solunum yolu kaynaklı hastalıkları tespit edebilecek”

VOKALKORD projesinin yöneticisi Prof. Dr. Aydemir, VOKALKORD’un zor ÅŸartlarda çalışan herkesin kullanabileceÄŸi bir uygulama olacağını ifade ederek, ÅŸu açıklamalarda bulundu:

“Uygulamamızın deney kısmında akciÄŸer fizyolojisini deÄŸerlendirmeye yönelik testler yapılacak. AkciÄŸer kapasitesi, hayati kapasite ve zorunlu hayati kapasite saptandığında tespit edilebilen rahatsızlıklar belirlenecek. Buna ilave fonasyon, öksürük ile solunum yolu kaynaklı hastalıkları tespit edebilecek. Bir yanıyla da vücudun hayati fonksiyonları dediÄŸimiz; nabzı, solunum sayısı, satürasyonu, elektrot vasıtasıyla EKG de çekebildiÄŸinden her türlü saÄŸlık hizmetini yapay zeka desteÄŸiyle yönlendirme yapabileceÄŸiz.”

“Gezeravcı’nın uzaydaki tecrübelerini biz de deÄŸerlendireceÄŸiz”

Haliç Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nihat İnanç ise üniversitenin desteklediği VOKALKORD projesinin uzayda gerçekleştirilen deneyler arasında yer almasının mutluluğunu yaşadıklarını dile getirdi.

Bunun sadece bir baÅŸlangıç olduÄŸunu vurgulayan Ä°nanç, “Gezeravcı’nın uzayda yaÅŸadığı tecrübeler ve gerçekleÅŸtirdiÄŸi deneyler esnasında edindiÄŸi bilgileri biz de deÄŸerlendireceÄŸiz. Sonraki adımlarımızı Alper Bey’in uzaydaki tecrübeleriyle birlikte ÅŸekillendireceÄŸiz.” diye konuÅŸtu.

Kaynak: AA