{"id":68684,"date":"2019-12-04T02:45:59","date_gmt":"2019-12-03T23:45:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/?p=68684"},"modified":"2019-12-04T02:45:59","modified_gmt":"2019-12-03T23:45:59","slug":"uzmanlardan-trans-yag-sagligi-tehdit-ediyor-uyarisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/uzmanlardan-trans-yag-sagligi-tehdit-ediyor-uyarisi\/","title":{"rendered":"Uzmanlardan &#8216;Trans ya\u011f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 tehdit ediyor&#8217; uyar\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<h4>Prof. Dr. Osman Bolca, &#8220;Sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalabilmek i\u00e7in herkes trans ya\u011f kullan\u0131m\u0131ndan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ka\u00e7\u0131nmal\u0131.&#8221; uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/h4>\n<p><strong>Sa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi ve Kardiyoloji Uzman\u0131 Prof. Dr. Osman Bolca<\/strong>, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, kan ya\u011flar\u0131 olarak bilinen kolesterol ve trigliseridlerin kalp damar hastal\u0131klar\u0131, hipertansiyon, diyabet, obezite ve metabolik sendrom ile ili\u015fkili oldu\u011funu s\u00f6yledi. Bu hastal\u0131klar\u0131n tedavisinde ve takibinde, kan ya\u011flar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, kandaki de\u011ferlerinin kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eden Bolca, bu ama\u00e7la diyet ba\u015fta olmak \u00fczere, ila\u00e7 tedavileri ve k\u0131smen metabolik cerrahi gibi farkl\u0131 tedavi y\u00f6ntemlerin uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n<p>Bolca, g\u00fcnl\u00fck g\u0131dalarla al\u0131nan ya\u011flar\u0131n, sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u011flar ve sa\u011fl\u0131ks\u0131z ya\u011flar olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ederek &#8220;Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u011flar, tekli ve \u00e7oklu doymam\u0131\u015f ya\u011flar, omega-3 ya\u011flar\u0131d\u0131r. Sa\u011fl\u0131ks\u0131z ya\u011flar, doymu\u015f ya\u011flar, kolesterol ve trans ya\u011flard\u0131r.&#8221; dedi.<\/p>\n<p>Trans ya\u011flar\u0131n, g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda \u00f6zellikle fast food tarz\u0131 beslenme ile \u00f6nemli bir risk fakt\u00f6r\u00fc olarak g\u00f6sterildi\u011fini vurgulayan Bolca, &#8220;Trans ya\u011flar, &#8216;LDL&#8217; denilen kandaki k\u00f6t\u00fc kolesterol\u00fc art\u0131r\u0131p, iyi kolesterol\u00fc (HDL) d\u00fc\u015f\u00fcrerek kalp damar hastal\u0131\u011f\u0131, beyinde inme ve diyabet risklerini art\u0131r\u0131r.&#8221; uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n<p>Prof. Dr. Bolca, trans ya\u011flar\u0131n olumsuz etkilerinin 1990&#8217;a kadar \u00e7ok fazla bilinmedi\u011fini, bu tarihten sonra yan etkileri \u00fczerine yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda olumsuz etkilerin ortaya kondu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek Amerikan G\u0131da ve \u0130la\u00e7 Dairesi (FDA) taraf\u0131ndan trans ya\u011f kullan\u0131m\u0131 ve t\u00fcketimi hakk\u0131nda g\u0131da etiketlerinde uyar\u0131c\u0131 bilgi zorunlulu\u011fu getirildi\u011fini belirtti.<\/p>\n<p>Trans ya\u011flar\u0131n, do\u011fal ve yapay (end\u00fcstriyel) olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilgisini veren Bolca, &#8220;Do\u011fal olarak et, s\u00fct, tereya\u011f\u0131 ve bunlar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u0131dalarda bulunur. Bu \u015fekilde bulunan do\u011fal trans ya\u011flar\u0131n v\u00fccut \u00fczerine olumsuz etkileri, kolesterol \u00fczerindendir.&#8221; dedi.<\/p>\n<p>Bolca, end\u00fcstriyel trans ya\u011flar\u0131n ise i\u015flem olarak bitkisel s\u0131v\u0131 ya\u011flar\u0131n kat\u0131 ya\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclme i\u015flemiyle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kimyasal olarak bu i\u015fleme &#8220;hidrojenasyon&#8221; denildi\u011fini ve i\u015flem sonras\u0131nda doymu\u015f ya\u011flara benzer hale geldi\u011fini aktard\u0131. S\u00f6z konusu \u00fcr\u00fcnlerin, bu y\u00f6ntemle elde edilmesinin daha kolay, \u00fcretim maliyetinin daha ucuz oldu\u011funu ifade eden Bolca, end\u00fcstriyel trans ya\u011flar\u0131n uzun s\u00fcre bozulmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hem paketlenmi\u015f g\u0131dalarda hem de g\u00fcnl\u00fck fast food hizmeti veren restoranlarda s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Bolca, bu \u00fcr\u00fcnlerin genellikle k\u0131zart\u0131larak pi\u015firilen g\u0131dalarda, bisk\u00fcvi, dondurulmu\u015f pizza, kraker ve margarin kullan\u0131larak haz\u0131rlanan g\u0131dalar, ambalajlanm\u0131\u015f g\u0131dalarda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n<h3>&#8220;Doymu\u015f ya\u011flar, g\u00fcnl\u00fck toplam kalorinin y\u00fczde 5-6&#8217;s\u0131n\u0131 ge\u00e7memeli&#8221;<\/h3>\n<p>Prof. Dr. Bolca, sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalabilmek i\u00e7in herkesin trans ya\u011f kullan\u0131m\u0131ndan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ka\u00e7\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fine dikkati \u00e7ekerek \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n<p>&#8220;Trans ya\u011f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 tehdit ediyor. \u00d6zellikle kalp damar hastal\u0131\u011f\u0131, diyabet, obezite ve metabolik sendrom risklerini azaltmak i\u00e7in sa\u011fl\u0131ks\u0131z ya\u011flar olarak kolesterol, doymu\u015f ya\u011flar ve trans ya\u011flardan uzak durulmal\u0131. Ayn\u0131 zamanda, omega-3&#8217;ler dahil olmak \u00fczere, &#8216;tekli ve \u00e7oklu doymam\u0131\u015f&#8217; diye tabir edilen sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u011f i\u00e7eren yiyeceklerle beslenmek gerekir. Trans ya\u011flar\u0131n olumsuz etkisinden korunmak i\u00e7in hidrojenize bitkisel ya\u011flar\u0131n t\u00fcketimi azalt\u0131lmal\u0131, t\u00fcketilen k\u0131rm\u0131z\u0131 et miktar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ya\u011fs\u0131z olmal\u0131, k\u00fcmes hayvanlar\u0131 ile haz\u0131rlanan besinlere trans ya\u011f ve doymu\u015f ya\u011f ilave edilmemeli. Bunun yerine doymam\u0131\u015f ya\u011flar tercih edilmeli. Kolesterol seviyesini d\u00fc\u015f\u00fcrmek ve trans ya\u011flar\u0131n olumsuz etkisinden korunmak i\u00e7in doymu\u015f ya\u011flar g\u00fcnl\u00fck toplam kalorinin y\u00fczde 5-6&#8217;s\u0131n\u0131 ge\u00e7memeli. Diyet uygulamalar\u0131nda, t\u00fcketilen toplam ya\u011fdan daha \u00f6nemlisi, yenilen ya\u011f\u0131n niteli\u011fine ve t\u00fcr\u00fcne dikkat edilmeli. Diyet al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenlenmeli. Sebze, meyve, tam tah\u0131ll\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck ya\u011f i\u00e7eren s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri, beyaz et, bal\u0131k eti, f\u0131nd\u0131k ceviz t\u00fcr\u00fc kuruyemi\u015fler tercih edilmeli, k\u0131rm\u0131z\u0131 et ve \u015fekerli g\u0131da ve i\u00e7eceklerden uzak durulmal\u0131. Do\u011fal olarak bulunan, i\u015flenmemi\u015f ve hidrojenize olmayan, zeytin, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, f\u0131nd\u0131k, m\u0131s\u0131r, kanola, susam ve soya ya\u011f\u0131 gibi ya\u011flar tercih edilmeli.&#8221;<\/p>\n<p>F\u0131nd\u0131k ve zeytinin kalori oran\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011funun da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret eden Bolca, ambalajlanm\u0131\u015f veya i\u015flenmi\u015f g\u0131da al\u0131rken, g\u0131da etiketlerinin dikkatli okunmas\u0131, g\u0131dalarda, doymu\u015f, hidrojenize veya k\u0131smen hidrojenize ya\u011f bulunanlar\u0131n tercih edilmemesi gerekti\u011fi de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n<p>Prof. Dr. Bolca, g\u0131dalar\u0131n etiketlerinde, &#8220;0 trans ya\u011f&#8221; olup olmad\u0131\u011f\u0131na ve i\u00e7erik listesinde de hidrojene ya\u011f bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ifade ederek &#8220;Kurabiyeler, abur cubur tabir edilen kraker ve cips benzeri at\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131klar, turtalar ve kekler, trans ya\u011f i\u00e7eren g\u0131dalar oldu\u011fundan, bu \u00fcr\u00fcnlerin t\u00fcketim s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve miktar\u0131 azalt\u0131lmal\u0131. Ticari olarak haz\u0131r sat\u0131lan, k\u0131zart\u0131lm\u0131\u015f veya f\u0131r\u0131nlanm\u0131\u015f yiyeceklerde, bu yiyeceklerde hem ya\u011f miktar\u0131 y\u00fcksek hem de bu ya\u011f\u0131n trans ya\u011f-hidrojenize ya\u011f olma ihtimali y\u00fcksektir ve bu t\u00fcr g\u0131da t\u00fcketimi s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmal\u0131.&#8221; diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>Trans ya\u011flar\u0131n olumsuz etkisinden korunmak i\u00e7in diyet yan\u0131nda egzersiz yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden Bolca, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in ideal v\u00fccut kilosuna eri\u015filmesi, t\u00fct\u00fcn ve t\u00fct\u00fcn mamullerinin kullan\u0131m\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131, stres y\u00f6netimi ile ya\u015fam sitilinin d\u00fczenlenmesi ve e\u015flik eden hastal\u0131klar\u0131n tedavisinin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini kaydetti.<\/p>\n<p>Kaynak: AA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Prof. Dr. Osman Bolca, &#8220;Sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalabilmek i\u00e7in herkes trans ya\u011f kullan\u0131m\u0131ndan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ka\u00e7\u0131nmal\u0131.&#8221;&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[100,4,17438],"tags":[],"class_list":["post-68684","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundem","category-saglik","category-yasam"],"views":444,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68684","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68684"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68684\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68686,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68684\/revisions\/68686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68684"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68684"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}