Kovid-19 salg\u0131n\u0131nda normalle\u015fme d\u00f6nemine ge\u00e7ilmesiyle kademeli olarak tarifeli seferlerinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131, u\u00e7aklarda uyulmas\u0131 gereken hijyen kurallar\u0131 ile havac\u0131l\u0131k otoritelerinin alaca\u011f\u0131 \u00f6nlemleri g\u00fcndeme getirdi.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de baz\u0131 \u015fehirlerde i\u00e7 hat seferlerinin icra edilmesinin ard\u0131ndan 10 Haziran’dan itibaren d\u0131\u015f hat noktalar\u0131na u\u00e7u\u015flar\u0131n ba\u015flat\u0131lacak olmas\u0131yla u\u00e7ak i\u00e7i ile havalimanlar\u0131nda uygulanacak tedbirler daha da \u00f6nem kazand\u0131.<\/p>\n
U\u00e7akla seyahat edeceklerin belirlenen kurallara uymas\u0131, bula\u015fma riskini en aza indirmek i\u00e7in yolcular\u0131n birbirleriyle yak\u0131n temas ve uzun konu\u015fmalardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini kaydeden uzmanlar, kabin i\u00e7inde taze hava sirk\u00fclasyonunu sa\u011flayan HEPA filtrelerinin hijyen ve salg\u0131ndan korunma a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu bildirdi.<\/p>\n
Havac\u0131l\u0131k T\u0131bb\u0131 Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Muzaffer \u00c7eting\u00fc\u00e7, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, u\u00e7ak \u00fcreten b\u00fcy\u00fck firmalar ile havayolu \u015firketlerinin yolcular\u0131na ve u\u00e7u\u015f ekiplerine emniyetli, konforlu, temiz ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ortam yaratmak amac\u0131yla seferlerde hijyen sa\u011flamakla g\u00f6revli oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Bu \u00f6nlemlerin koronavir\u00fcs d\u00f6neminde de titizlikle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve dezenfeksiyon, kabin havas\u0131 filtrasyonu, su ve g\u0131da depolanmas\u0131, tuvalet temizli\u011fi ile at\u0131k toplanmas\u0131na daha da \u00f6zen g\u00f6sterildi\u011fini ifade eden \u00c7eting\u00fc\u00e7, “U\u00e7aklarda hijyenle ilgili \u00e7evre kontrol sisteminin Amerikan Sivil Havac\u0131l\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (FAA) y\u00f6nergesine uygun olmas\u0131 gerekir. U\u00e7ak i\u00e7i dezenfeksiyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn sa\u011fl\u0131k kurallar\u0131na ve Uluslararas\u0131 Standart Organizasyonu (ISO) \u00f6l\u00e7\u00fctlerine g\u00f6re yap\u0131l\u0131r.” dedi.<\/p>\n
\u00c7eting\u00fc\u00e7, hava seyahatinde kabin i\u00e7indeki toksik gazlar, mikrobik partik\u00fcller, alerjenler, ha\u015ferat, ikram edilen yiyecek ve i\u00e7eceklerden gelenler ile yolcu ve m\u00fcrettebattan bula\u015fan hastal\u0131klar i\u00e7in \u00e7evresel \u015fartlara dikkat edilmesi gerekti\u011fini belirtti.<\/p>\n
U\u00e7ak i\u00e7i hijyenini sa\u011flama ve hastal\u0131klardan korunman\u0131n daha da \u00f6nemli hale geldi\u011fini, salg\u0131n listesine art\u0131k Kovid-19’un da eklendi\u011fini an\u0131msatan \u00c7eting\u00fc\u00e7, “Hastal\u0131klar\u0131n ba\u015fl\u0131ca bula\u015fma yollar\u0131, hasta ki\u015filerle do\u011frudan temas, ayn\u0131 e\u015fyay\u0131 kullanma, havadaki mikrobik partik\u00fclleri soluma, hastal\u0131k ta\u015f\u0131yan b\u00f6cek ve sineklerin \u0131s\u0131rmas\u0131, mikrop bula\u015f\u0131kl\u0131 yiyecek-i\u00e7eceklerin al\u0131nmas\u0131d\u0131r.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u00c7eting\u00fc\u00e7, \u00f6nlemlerin yetkili kurumlar, havayolu \u015firketleri ve \u00fclkelerin sa\u011fl\u0131k otoriteleri taraf\u0131ndan ortakla\u015fa belirlendi\u011fini vurgulayarak, “U\u00e7aklarda kabin havas\u0131ndaki toz, kimyasal ve mikrobik partik\u00fclleri y\u00fczde 95 ve \u00fczerindeki oranlarda s\u00fczerek havay\u0131 temizleyen HEPA filtreleri kullan\u0131l\u0131r. \u00dc\u00e7te bir ve \u00fc\u00e7te iki oranlar\u0131nda atmosferden al\u0131nan temiz hava ile tazelenen kabin havas\u0131n\u0131n sirk\u00fclasyon say\u0131lar\u0131, kabinde saatte 20-30 yani 2-3 dakikada bir, kokpitte saatte 80 kezdir. ” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Nefes, \u00f6ks\u00fcr\u00fck ve aks\u0131r\u0131k yoluyla mikrop sa\u00e7an ya da a\u00e7\u0131k v\u00fccut yaralar\u0131 olan yolcular\u0131n doktor kontrol\u00fcne sevk edildi\u011fini, gerekli hallerde u\u00e7u\u015funun engellendi\u011fini dile getiren Prof. Dr. Muzaffer \u00c7eting\u00fc\u00e7, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“U\u00e7u\u015funda sak\u0131nca olmayanlar ise durumlar\u0131na g\u00f6re en arka koltuklara oturtulur, izole edilir ve a\u011f\u0131z-burun maskesi kullan\u0131r. U\u00e7an ha\u015ferat, b\u00f6cek ve fare ila\u00e7lamas\u0131, hem u\u00e7ak i\u00e7inde hem de havaalanlar\u0131nda yap\u0131l\u0131r. U\u00e7aktaki hal\u0131lar, koltuk kuma\u015flar\u0131, tepsiler, tuvalet ve lavabolar dezenfektanlarla silinir. Aerosol spreyler, ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 ve buharlama bi\u00e7iminde hem kabin havas\u0131 hem de u\u00e7ak i\u00e7i materyali derinlemesine temizlenir. Pe\u015f pe\u015fe seferi olan u\u00e7aklar iki u\u00e7u\u015f aras\u0131ndaki 60-90 dakika s\u00fcrede kabaca temizlense de, derin temizlik 1-3 ay aralarla yap\u0131lmaktad\u0131r. U\u00e7aklarda stre\u00e7 ambalaj i\u00e7inde da\u011f\u0131t\u0131lan yast\u0131k, battaniye ve kulakl\u0131klar\u0131n; keza tek kullan\u0131ml\u0131k bardaklar\u0131n temizli\u011finden emin olunabilir. Ancak tuvalet kap\u0131 kollar\u0131, koltuklar\u0131n oturma ve kafa dayama par\u00e7alar\u0131, koltuk arkas\u0131 katlan\u0131r servis tepsileri, emniyet kemerleri ve zemin hal\u0131lar\u0131, hijyen y\u00f6n\u00fcnden u\u00e7aklar\u0131n en kirli yerleridir. Bu y\u00fczeylerin en kirlilerinin tuvalet kap\u0131 kollar\u0131 oldu\u011fu san\u0131l\u0131rsa da, birincilik koltuk arkas\u0131 katlan\u0131r tepsilerdedir. Bundan sonraki s\u0131rada ise koridor taraf\u0131 koltuklar\u0131n kafa dayama k\u0131s\u0131mlar\u0131 gelir.”<\/p>\n
\u00c7eting\u00fc\u00e7, seyahate engel hastal\u0131\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belgesi olan i\u00e7 hat seferleri i\u00e7in “Hayat Eve S\u0131\u011far” (HES) kodunun \u00f6nemli oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n
\u015e\u00fcpheli durumlarda havaliman\u0131 ve \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131nda yetkililerce test yap\u0131labilece\u011fini kaydeden \u00c7eting\u00fc\u00e7, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n
“U\u00e7akla seyahat edecek insanlar, havalimanlar\u0131nda ve u\u00e7aklarda otoritenin koydu\u011fu kurallara kesinlikle uymas\u0131 gerekir. Bunlar\u0131 kendi ak\u0131llar\u0131nca yorumlay\u0131p itiraz etmek asla do\u011fru bir tutum de\u011fildir. Ate\u015f kontrol\u00fc, maske, sosyal mesafeyi korumak, gerekirse siperlik ve eldiven kullanmak, kabine el \u00e7antas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda e\u015fya almamak gibi kurallara riayet edilmelidir. Bilet fiyatlar\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi, i\u00e7 hatlarda su d\u0131\u015f\u0131nda ikram olmamas\u0131, dergi ve gazete verilmemesi makul kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r. Da\u011f\u0131t\u0131lan hijyen kitleri, yolculuk s\u00fcrecinde kullan\u0131lmak i\u00e7indir. Bilet kay\u0131t, u\u00e7ak bekleme kap\u0131lar\u0131, k\u00f6r\u00fck ve kabinlerdeki kurallar daha da \u00f6nemli. Kabin ekiplerinin u\u00e7a\u011fa bini\u015f-ini\u015f ve oturma d\u00fczeniyle ilgili \u00f6nerileri onlar\u0131n keyfi kararlar\u0131 de\u011fil, ulusal ve uluslararas\u0131 kurallar gere\u011fidir. Bula\u015fma riski, enfekte bir hastaya ne kadar yak\u0131nl\u0131kta oturuldu\u011fu ve ba\u015fkalar\u0131yla ne kadar samimi ili\u015fki kurulmas\u0131yla ilgili olarak artar. Koltuk kom\u015fulu\u011funu birbirine yak\u0131n temasa ve uzun konu\u015fmalara vard\u0131rmamak gerekir.”<\/p>\n
U\u00e7akta y\u00fcksek sesle konu\u015fma, \u00f6ks\u00fcrme ve aks\u0131rma hallerinde m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ka\u00e7\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini dile getiren \u00c7eting\u00fc\u00e7, “Yolcular\u0131n ba\u015f \u00fcst\u00fc hava \u00fcf\u00fcrme problar\u0131n\u0131 y\u00fczlerine \u00e7evirmeleri, solunan havadaki mikroplu damlac\u0131klar\u0131 uzakla\u015ft\u0131rmada yararl\u0131 olur.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
U\u00e7ak M\u00fchendisi ve Havac\u0131l\u0131k Uzman\u0131 Muhammed Y\u0131lmaz ise t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alan koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 nedeniyle havac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde yeni uygulama ve kurallar\u0131n g\u00fcndeme geldi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 Hava Ta\u015f\u0131mac\u0131lar\u0131 Birli\u011fi (IATA) ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli otoritelerin yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar neticesinde ortaya \u00e7\u0131kan raporlar ile sekt\u00f6rde normale d\u00f6n\u00fc\u015f i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir \u00e7aba g\u00f6sterildi\u011fini ifade eden Y\u0131lmaz, “Havayolu \u015firketleri, yolcular\u0131n kafas\u0131ndaki soru i\u015faretleri ve endi\u015feleri gidermek ad\u0131na, u\u00e7aklar\u0131 s\u00fcrekli dezenfekte ettiklerini ve havaland\u0131rma sistemlerinde bulunan HEPA filtreleri sayesinde t\u00fcm mikroplar\u0131n y\u00fczde 99,97\u2019sinin etkisiz hale getirildi\u011fine y\u00f6nelik a\u00e7\u0131klamalar ve sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131 yap\u0131yor. Bu y\u00fczden de u\u00e7akta vir\u00fcs bula\u015fma riskinin, ba\u015fka herhangi bir kapal\u0131 ortama g\u00f6re \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yineleyerek, ameliyathaneler kadar temiz bir havan\u0131n, u\u00e7aklar\u0131nda oldu\u011funa yolcular\u0131 ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
U\u00e7ak kabinlerinde solunan havan\u0131n nem oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 10 civar\u0131nda oldu\u011funu kaydeden Y\u0131lmaz, bu durumun v\u00fccudun do\u011fal savunma sistemi olan bo\u011faz ve burundaki mukusun kurumas\u0131na sebep oldu\u011funu bildirdi.<\/p>\n
Y\u0131lmaz, Emory \u00dcniversitesi, Georgia Institute of Technology ve Boeing firmas\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda, yolcular\u0131n birbirleriyle etkile\u015fime s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve koltuklar\u0131ndan ne s\u0131kl\u0131kla ayr\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131n hijyen a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011funun belirtildi\u011fini ifade ederek, “Ara\u015ft\u0131rmalarda \u00e7\u0131kan sonu\u00e7lardan biri u\u00e7u\u015f s\u0131ras\u0131nda hi\u00e7 yerinden kalkmayan pencere taraf\u0131ndaki koltuklarda oturan insanlar\u0131n hastal\u0131k konusunda daha az risk alt\u0131nda oldu\u011fuydu. Yani bug\u00fcnlerde u\u00e7akla seyahat edecekseniz, Kovid-19’dan korunmak i\u00e7in yapman\u0131z gereken ilk \u00f6nlem koltuk se\u00e7imini pencere kenar\u0131ndan yapmak ve e\u011fer k\u0131sa mesafeli bir u\u00e7u\u015fsa yerinizden kalkmadan u\u00e7u\u015fu tamamlamakt\u0131r.” de\u011ferlendirmesini yapt\u0131.<\/p>\n
U\u00e7akla yolculuk yapacaklara baz\u0131 tavsiyelerde bulunan Y\u0131lmaz, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Ellerinizi g\u00f6z\u00fcn\u00fczden, y\u00fcz\u00fcn\u00fczden ve t\u00fcm yolcular\u0131n dokunabildi\u011fi y\u00fczeylere dokunmaktan uzak tutun. Koltuk kol\u00e7aklar\u0131, servis masalar\u0131, u\u00e7ak i\u00e7i e\u011flence sistemi ekran\u0131, kumandas\u0131, ba\u015f \u00fcst\u00fc dolab\u0131, tuvalet kap\u0131s\u0131 yani \u00f6zetle m\u00fcmk\u00fcnse u\u00e7akta bir \u015feye dokunmamaya gayret edin. U\u00e7akta yan\u0131n\u0131zdaki yolcu ba\u015fta olmak \u00fczere hi\u00e7 kimseyle y\u00fcz y\u00fcze gelmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca elinizi dezenfekte edin. U\u00e7u\u015f boyunca a\u011f\u0131z ve burnunuzu i\u00e7ine alacak maskenizi asla \u00e7\u0131karmay\u0131n. Ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131n \u00fczerindeki havaland\u0131rmay\u0131 kesinlikle kapatmay\u0131n. \u00d6zellikle uzun u\u00e7u\u015flarda belirli periyotlarda mikroplar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeye ve bo\u011faz\u0131n\u0131z\u0131 nemli tutman\u0131za yard\u0131m edecek \u00f6zel s\u0131v\u0131larla gargara yap\u0131n. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminizi g\u00fc\u00e7lendirme ad\u0131na, u\u00e7u\u015ftan birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce standart bir multivitamin almaya ba\u015flay\u0131n. Kabin ekibinin da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 yast\u0131k ve battaniyeleri almay\u0131n. En \u00f6nemlisi de ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k mekanizman\u0131z\u0131 canl\u0131 tutabilmek i\u00e7in u\u00e7u\u015f boyunca bol su i\u00e7in.”<\/p>\n
Kaynak: AA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uzmanlar, u\u00e7akla seyahat edeceklerin belirlenen kurallara uymas\u0131, bula\u015fma riskini en aza indirmek i\u00e7in yolcular\u0131n birbirleriyle…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[100,24906,17438],"tags":[],"class_list":["post-69299","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundem","category-turizm","category-yasam"],"views":544,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69299","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=69299"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69299\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":69301,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69299\/revisions\/69301"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=69299"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=69299"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=69299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}