{"id":69627,"date":"2020-10-20T17:01:05","date_gmt":"2020-10-20T14:01:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/?p=69627"},"modified":"2020-11-01T17:01:21","modified_gmt":"2020-11-01T14:01:21","slug":"2020-nobel-kimya-odulu-dna-kurgulama-yonetimini-gelistiren-2-bilim-insanina-verildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/2020-nobel-kimya-odulu-dna-kurgulama-yonetimini-gelistiren-2-bilim-insanina-verildi\/","title":{"rendered":"2020 Nobel Kimya \u00d6d\u00fcl\u00fc DNA kurgulama y\u00f6netimini geli\u015ftiren 2 bilim insan\u0131na verildi"},"content":{"rendered":"<h4>Nobel Kimya \u00d6d\u00fcl\u00fc bu y\u0131l, &#8220;genom kurgulamas\u0131na olanak sa\u011flayan y\u00f6ntemin geli\u015ftirilmesine katk\u0131lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc&#8221;, Frans\u0131z mikrobiyolog Emmanuelle Charpentier ile ABD&#8217;li biyokimyac\u0131 Jennifer A. Doudna&#8217;ya verildi.<\/h4>\n<p><strong>Nobel Kimya \u00d6d\u00fcl\u00fc<\/strong>\u00a0bu y\u0131l, &#8220;genom kurgulamas\u0131na olanak sa\u011flayan y\u00f6ntemin geli\u015ftirilmesine katk\u0131lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc&#8221;,\u00a0<strong>Frans\u0131z mikrobiyolog Emmanuelle Charpentier\u00a0<\/strong>ile<strong>\u00a0ABD&#8217;li biyokimyac\u0131 Jennifer A. Doudna<\/strong>&#8216;ya verildi.<\/p>\n<p>\u0130sve\u00e7 Kraliyet Bilimler Akademisinden yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada, Charpentier ve Doudna&#8217;n\u0131n DNA zincirlerini kesmeye ve yeniden birle\u015ftirmeye olanak sa\u011flayan &#8220;CRISPR\/Cas9&#8221; siteminin geli\u015ftirilmesine katk\u0131lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00f6d\u00fcle lay\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtildi. A\u00e7\u0131klamada, &#8220;hayvanlar\u0131n, bitkilerin ve mikro-organizmalar\u0131n DNA&#8217;lar\u0131n\u0131n \u00e7ok hassas \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilmesine imkan sa\u011flayan sistemin ya\u015fam bilimleri \u00fczerinde devrim niteli\u011finde bir etki yaratt\u0131\u011f\u0131, kanserin ve kal\u0131tsal hastal\u0131klar\u0131n tedavi etmeye y\u00f6nelik umutlara katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131&#8221; belirtildi.<\/p>\n<h3>&#8220;Genetik makas&#8221;<\/h3>\n<p>Frans\u0131z mikrobiyolog Emmanuelle Charpentier, &#8220;Streptococcus pyogenes&#8221; ad\u0131 verilen bakteri \u00fczerindeki \u00e7al\u0131\u015fmalarda, daha \u00f6nce bilinmeyen &#8220;tracrRNA&#8221; ad\u0131 verilen bir molek\u00fcl\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffetti. Charpentier, molek\u00fcl\u00fcn, vir\u00fcsleri DNA&#8217;lar\u0131 keserek etkisiz hale getiren, &#8220;CRISPR\/Cas&#8221; ad\u0131 verilen bakterinin kal\u0131tsal ba\u011f\u0131\u015f\u0131l\u0131k sisteminin par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>Charpentier, ke\u015ffini 2011&#8217;de yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 makaleyle bilim d\u00fcnyas\u0131yla payla\u015f\u0131rken, ayn\u0131 y\u0131l RNA \u00fczerine geni\u015f bilgi sahibi ABD&#8217;li biyokimyager Jennifer Doudna ile laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131. Charpentier ve Doudna, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bakterinin &#8220;genetik makas\u0131&#8221; i\u015flevi g\u00f6ren molek\u00fcl\u00fc laboratuvar ortam\u0131nda yeniden yaratmay\u0131 ba\u015fard\u0131.<\/p>\n<p>Devrim niteli\u011findeki bu deneyi ard\u0131ndan bilim insanlar\u0131 bu genetik makas\u0131n yeniden programlamak \u00fczere \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Molek\u00fcl, vir\u00fcs DNA&#8217;lar\u0131n\u0131, h\u00fccre DNA&#8217;s\u0131ndan keserek ay\u0131rabiliyordu fakat Charpentier ve Doudna, molek\u00fcl\u00fcn DNA zincirini herhangi bir noktas\u0131na da ayn\u0131 \u015fekilde m\u00fcdahale edebilece\u011fini ispatlad\u0131.<\/p>\n<p>Charpentier ve Doudna&#8217;n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ke\u015ffin ard\u0131ndan, CRISPR\/Cas9 sistemi d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda genetik ara\u015ft\u0131rmalarda kullan\u0131lmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Emmanuelle Charpentier, 1968 y\u0131l\u0131nda Fransa&#8217;da d\u00fcnyaya geldi. Sorbonne \u00dcniversitesinde biyokimya, mikro biyoloji ve genetik e\u011fitimi alan Charpentier, ABD&#8217;de New York \u00dcniversitesi ve Viyana \u00dcniversitesinde klinik \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Charpentier, halen Almanya&#8217;da Max Planck Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn enfeksiyon biyolojisi b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yap\u0131yor.<\/p>\n<p>Jennifer A. Doudna, 1964&#8217;te ABD&#8217;nin Washington kentinde d\u00fcnyaya geldi. Ponoma \u00dcniversitesindeki e\u011fitiminin ard\u0131ndan Harvard T\u0131p Fak\u00fcltesinde doktora yapt\u0131. RNA \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda uzmanla\u015fan Doudna, halen Kaliforniya \u00dcniversitesinde \u00f6\u011fretim \u00fcyeli\u011fi yap\u0131yor.<\/p>\n<p>Charpentier ve Doudna, \u00f6d\u00fcl\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra 10 milyon \u0130sve\u00e7 Kronu (1 milyon 122 bin 45 dolar) para arma\u011fan\u0131n\u0131 da payla\u015facak.<\/p>\n<p>\u00d6d\u00fcl, ge\u00e7en y\u0131l, &#8220;lityum iyon bataryalar\u0131n icat edilmesine y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc&#8221; ABD&#8217;li John B. Goodenough, \u0130ngiliz M. Stanley Whittingham ve Japon Akira Yo\u015fino&#8217;ya verilmi\u015fti.<\/p>\n<h3>Charpentier ve Doudna, Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fc payla\u015fan ilk kad\u0131nlar oldu<\/h3>\n<p>Bu y\u0131lki Nobel Kimya \u00d6d\u00fcl\u00fc, kad\u0131n adaylar aras\u0131nda payla\u015f\u0131lan ilk \u00f6rnek oldu. \u00d6d\u00fcle Charpentier ve Doudna&#8217;dan \u00f6nce 5 kad\u0131n lay\u0131k g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Marie Curie 1911&#8217;de, k\u0131z\u0131 Irene Joliot-Curie 1935&#8217;te, Dorothy Crowfoot Hodgkin 1964&#8217;te, Ada Yonath 2009&#8217;da ve Frances H. Arnold 2018&#8217;de \u00f6d\u00fcl\u00fcn sahibi olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Nobel Kimya \u00d6d\u00fcl\u00fc<\/p>\n<p>Nobel Kimya \u00d6d\u00fcl\u00fc, 1901&#8217;den bu yana her y\u0131l fizik alan\u0131nda insanl\u0131\u011fa \u00f6nemli katk\u0131 sunan ki\u015filere veriliyor. \u00d6d\u00fcl, 1901 ile 2019 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 111 kez verildi. Toplam 184 ki\u015finin lay\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00f6d\u00fcllerden 63&#8217;\u00fc tek ki\u015fiye verilirken, 23&#8217;\u00fc 2 ki\u015fi, 26&#8217;s\u0131 ise 3 ki\u015fi aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Nobel Kimya \u00d6d\u00fcl\u00fc&#8217;n\u00fc 2015&#8217;te T\u00fcrk bilim insan\u0131 Aziz Sancar kazanm\u0131\u015ft\u0131. Sancar, &#8220;Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc kazanan ilk T\u00fcrk bilim insan\u0131&#8221; olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Kaynak: AA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nobel Kimya \u00d6d\u00fcl\u00fc bu y\u0131l, &#8220;genom kurgulamas\u0131na olanak sa\u011flayan y\u00f6ntemin geli\u015ftirilmesine katk\u0131lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc&#8221;, Frans\u0131z mikrobiyolog&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,30],"tags":[],"class_list":["post-69627","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-manset","category-teknoloji"],"views":275,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69627","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=69627"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69627\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":69675,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69627\/revisions\/69675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=69627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=69627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=69627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}