{"id":71132,"date":"2022-03-03T12:10:03","date_gmt":"2022-03-03T09:10:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/?p=71132"},"modified":"2022-03-03T12:10:03","modified_gmt":"2022-03-03T09:10:03","slug":"rusya-ukrayna-savasinin-siber-boyutu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/rusya-ukrayna-savasinin-siber-boyutu\/","title":{"rendered":"Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131n\u0131n &#8216;siber&#8217; boyutu"},"content":{"rendered":"<h4>Rusya&#8217;n\u0131n son 6 ayda Ukrayna \u00fczerinden \u00e7ok say\u0131da siber sald\u0131r\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi, hatta siber silah cephaneli\u011fi i\u00e7in Ukrayna&#8217;y\u0131 test sahas\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131 biliniyor.<\/h4>\n<p>Dr. Emine \u00c7elik, Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131n\u0131n siber boyutunu kaleme ald\u0131.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Rusya&#8217;n\u0131n 2008\u2019de G\u00fcrcistan\u2019dan \u00e7ekilmesinden sonra Putin, Rus ordusunu modernize etme ve siber stratejileri birle\u015ftirme \u00e7abalar\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti. Devlet destekli siber sald\u0131r\u0131lar, o zamandan beri Rusya\u2019n\u0131n sava\u015f stratejisinin \u00f6n saflar\u0131nda yer ald\u0131. Rus Ana \u0130stihbarat M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (GRU) ve Rus devlet destekli hackerlar, iki ana kuvvet pozisyonunda sald\u0131r\u0131lara ba\u015flad\u0131. Her iki akt\u00f6r de genellikle hedef \u00fclkenin bilgi ileti\u015fim a\u011flar\u0131 ve alt yap\u0131s\u0131n\u0131 destekleyen donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131m\u0131 i\u015flevsiz hale getirmek i\u00e7in \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar ve da\u011f\u0131t\u0131k hizmet reddi (DDoS) sald\u0131r\u0131lar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmekle g\u00f6revlendirildi.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alintiIcon\" src=\"https:\/\/cdnassets.aa.com.tr\/assets\/newVersion\/images\/analiz.png\" \/><\/p>\n<blockquote><p>Aktif siber sava\u015f alan\u0131nda ileti\u015fim ve internet a\u011flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek isteyen Ukrayna\u2019n\u0131n sosyal medya ara\u00e7lar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere g\u00f6rsel ve yaz\u0131l\u0131 medyada da aktif bir enformasyon sava\u015f\u0131n\u0131 ba\u015far\u0131yla y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. En \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rne\u011fi ise Ukrayna\u2019da ya\u015fanan internet aksamalar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak ad\u0131na ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131s\u0131 Mykhailo Fedorov&#8217;un Twitter \u00fczerinden SpaceX \u015firket Ceo\u2019su Elon Musk\u2019a Starlink uydusunu aktifle\u015ftirmesi i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 yard\u0131m \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n<h3>\u0130\u015fgale uzanan s\u00fcre\u00e7<\/h3>\n<p>Putin\u2019in 24 \u015eubat 2022 tarihinde ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 askeri harekat\u0131n temelleri, asl\u0131nda y\u0131llar \u00f6nce at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6zellikle Rusya\u2019n\u0131n, aktif saha alan\u0131nda sald\u0131r\u0131y\u0131 ba\u015flatmadan \u00f6nce siber sald\u0131r\u0131larla yo\u011fun bir dezenformasyon sava\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc biliniyor.<\/p>\n<p>Uluslararas\u0131 istihbarat de\u011ferlendirmeleri 2021\u2019in son aylar\u0131nda ileti\u015fim a\u011flar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Ukrayna\u2019ya ait kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131na ve finans sekt\u00f6r\u00fcne y\u00f6nelik siber sald\u0131r\u0131lar\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fine dair \u00f6n g\u00f6r\u00fclerini payla\u015ft\u0131. Akabinde de Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya d\u00fczenleyebilece\u011fi siber sald\u0131r\u0131lara ili\u015fkin Beyaz Saray, \u00fcst d\u00fczey siber g\u00fcvenlik yetkilisi Anne Neuberger\u2019i NATO\u2019ya g\u00f6ndererek, olas\u0131 siber tehditlere kar\u015f\u0131 rapor haz\u0131rlad\u0131. Neuberger \u201csiber sald\u0131r\u0131lar\u0131n, Rusya&#8217;n\u0131n Ukrayna&#8217;y\u0131 istikrars\u0131zla\u015ft\u0131rmaya ve daha fazla i\u015fgal etmeye y\u00f6nelik geni\u015f tabanl\u0131 \u00e7abalar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olabilece\u011fini\u201d ifade ederek, siber sald\u0131r\u0131lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 muhtemel y\u0131k\u0131m\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi.<strong>[1]<\/strong><\/p>\n<p>Nitekim son alt\u0131 y\u0131ld\u0131r Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna \u00fczerinden yo\u011fun bir siber sald\u0131r\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ve hatta siber silah cephaneli\u011fi i\u00e7in Ukrayna\u2019y\u0131 test sahas\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131 biliniyor. \u00d6yle ki Rusya\u2019n\u0131n 2014 K\u0131r\u0131m ilhak\u0131n\u0131n akabinde Ukrayna\u2019ya y\u00f6nelik siber sald\u0131r\u0131lar\u0131nda ciddi art\u0131\u015f s\u00f6z konusu. 2015-2016 y\u0131llar\u0131nda Ukrayna\u2019daki ana da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 elektrik santralinde d\u00fczenlenen bir dizi siber sald\u0131r\u0131da neredeyse \u00e7eyrek milyon Ukraynal\u0131 elektriksiz kald\u0131. ABD Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re GRU i\u00e7erisinde yer alan Birim 74455\u2019in \u00fcyeleri Haziran 2017\u2019de NotPedya k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131m sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n arkas\u0131nda olmakla su\u00e7land\u0131. Sald\u0131r\u0131 ilk olarak Ukrayna\u2019n\u0131n h\u00fck\u00fcmet, finans ve enerji sistemlerini hedef ald\u0131. Siber sald\u0131r\u0131da kullan\u0131lan k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131n kontrolden \u00e7\u0131kmas\u0131 h\u0131zla yay\u0131lmas\u0131na neden oldu. Bunun sonucunda Bat\u0131l\u0131 ve hatta Rus \u015firketleri milyarlarca dolar zarara u\u011frad\u0131.\u00a0<strong>[2]<\/strong><\/p>\n<h3>Bat\u0131 \u00fclkelerinden Ukrayna\u2019ya siber destek<\/h3>\n<p>O zamandan beri ABD, AB ve NATO \u00fclkeleri, Ukrayna\u2019n\u0131n gelecekteki siber sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 korunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in siber g\u00fcvenlik yard\u0131m desteklerini art\u0131rd\u0131. \u00d6yle ki yaln\u0131zca ABD Uluslararas\u0131 Kalk\u0131nma Ajans\u0131 2020\u2019de Ukrayna\u2019n\u0131n siber g\u00fcvenlik direncine 38 milyon yat\u0131r\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. Artan siber g\u00fcvenlik endi\u015feleriyle birlikte Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya y\u00f6nelik fiziksel sald\u0131r\u0131 ihtimali, Ukrayna\u2019n\u0131n NATO \u00fcyeli\u011finin s\u0131kl\u0131kla tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n<p>Tart\u0131\u015fmalar devam ederken NATO, 2021\u2019de Kiev\u2019in resmi \u00fcyelik stat\u00fcs\u00fcn\u00fc reddetti. Ukrayna h\u00fck\u00fcmeti ise Rusya taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini iddia etti\u011fi siber sald\u0131r\u0131larla m\u00fccadelede yetersiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek, NATO Ortak Savunma M\u00fckemmeliyet Merkezine (CCDCOE) daha yak\u0131n i\u015f birli\u011fi talebini iletti. Rusya ve Ukrayna aras\u0131ndaki b\u00fcy\u00fcyen krizin ortas\u0131nda Ukrayna h\u00fck\u00fcmeti CCDCOE\u2019ya ev sahipli\u011fi yapan Estonya ile siber g\u00fcvenlikte i\u015f birli\u011fi geli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alintiIcon\" src=\"https:\/\/cdnassets.aa.com.tr\/assets\/newVersion\/images\/analiz.png\" \/><\/p>\n<blockquote><p>Son alt\u0131 y\u0131ld\u0131r Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna \u00fczerinden yo\u011fun bir siber sald\u0131r\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ve hatta siber silah cephaneli\u011fi i\u00e7in Ukrayna\u2019y\u0131 test sahas\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131 biliniyor. \u00d6yle ki Rusya\u2019n\u0131n 2014 K\u0131r\u0131m ilhak\u0131n\u0131n akabinde Ukrayna\u2019ya y\u00f6nelik siber sald\u0131r\u0131lar\u0131nda ciddi art\u0131\u015f s\u00f6z konusu. 2015-2016 y\u0131llar\u0131nda Ukrayna\u2019daki ana da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 elektrik santralinde d\u00fczenlenen bir dizi siber sald\u0131r\u0131da neredeyse \u00e7eyrek milyon Ukraynal\u0131 elektriksiz kald\u0131.<\/p><\/blockquote>\n<p>NATO \u00fcyeli\u011fi olmayan Ukrayna\u2019n\u0131n mevcut Rus tehdidine kar\u015f\u0131 CCDCOE\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 siber g\u00fcvenlik yard\u0131m\u0131n\u0131n \u201ckatk\u0131da bulunan kat\u0131l\u0131mc\u0131 rol\u00fc\u201d ile verildi\u011finin alt\u0131 \u00e7izildi. Kremlin ise NATO ve Ukrayna\u2019n\u0131n bu yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 kendisine y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck bir tehdit olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klad\u0131. Nitekim Ocak 2022\u2019de GRU i\u00e7erisindeki 74455 ve 26165 kodlu birimlerin d\u00fczenledi\u011fi iddia edilen bir dizi siber sald\u0131r\u0131 Ukrayna\u2019n\u0131n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 gibi bir\u00e7ok kamu kurum ve kurulu\u015funu i\u015flevsiz hale getirdi. Sald\u0131r\u0131larda DDoS sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kullan\u0131lan siber silahlarla verilerin elde edilmesi, Dark Web gibi illegal internet platformlar\u0131nda verilerin sat\u0131lmas\u0131 ve HermeticWiper isimli k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131mla veri silinmesi gibi bir dizi eylem ger\u00e7ekle\u015fti. Kiev\u2019e y\u00f6nelik kapsaml\u0131 siber sald\u0131r\u0131yla Putin\u2019in fiziksel i\u015fgali \u00f6ncesinde Ukrayna\u2019n\u0131n ileti\u015fim a\u011flar\u0131, elektrik ba\u015fta olmak \u00fczere alt yap\u0131 sistemlerindeki mevcut zafiyetler siber sald\u0131r\u0131larda olas\u0131 hedefler olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ya\u015fananlardan sonra siber deste\u011fi g\u00fc\u00e7lendirmek ad\u0131na NATO ve Ukrayna aras\u0131nda yeni bir anla\u015fma imzaland\u0131.\u00a0<strong>[3]<\/strong>\u00a0Anla\u015fman\u0131n akabinde \u015eubat ortas\u0131nda Ukrayna Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131, Ukrayna Silahl\u0131 Kuvvetleri\u2019nin internet sitesi ve bir\u00e7ok bankaya siber silahlarla birlikte yo\u011fun DDoS sald\u0131r\u0131s\u0131 d\u00fczenlendi.<\/p>\n<p>Kremlin, s\u00f6z konusu sald\u0131r\u0131lar\u0131n Rusya taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015fti\u011fine dair iddialar\u0131n yaln\u0131zca provokatif s\u00f6ylemler oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fc. Ancak siber sald\u0131r\u0131lar\u0131n Rusya taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fine dair mevcut istihbarat bilgileri, Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019y\u0131 i\u015fgaline uzanan s\u00fcre\u00e7te siber sald\u0131r\u0131lar\u0131n \u00f6nc\u00fc rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptad\u0131. S\u0131cak sava\u015f\u0131n yan\u0131 s\u0131ra askeri harekat\u0131n ilk g\u00fcnlerinde Kremlin, Ukrayna h\u00fck\u00fcmeti ve halk\u0131n\u0131 susturmak ad\u0131na internet altyap\u0131s\u0131na \u015fiddetli siber sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenledi. Sald\u0131r\u0131larda Kharkiv dahil olmak \u00fczere Ukrayna genelinde bir dizi \u015fehre hizmet veren Triolan internet servis sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 da etkilendi ve internet kesintileri ya\u015fand\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alintiIcon\" src=\"https:\/\/cdnassets.aa.com.tr\/assets\/newVersion\/images\/analiz.png\" \/><\/p>\n<blockquote><p>ABD, AB ve NATO \u00fclkeleri, Ukrayna\u2019n\u0131n gelecekteki siber sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 korunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in siber g\u00fcvenlik yard\u0131m desteklerini art\u0131rd\u0131. \u00d6yle ki yaln\u0131zca ABD Uluslararas\u0131 Kalk\u0131nma Ajans\u0131 2020\u2019de Ukrayna\u2019n\u0131n siber g\u00fcvenlik direncine 38 milyon yat\u0131r\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. Artan siber g\u00fcvenlik endi\u015feleriyle birlikte Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya y\u00f6nelik fiziksel sald\u0131r\u0131 ihtimali, Ukrayna\u2019n\u0131n NATO \u00fcyeli\u011finin s\u0131kl\u0131kla tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na neden oldu.<\/p><\/blockquote>\n<h3>Ukrayna\u2019n\u0131n siber savunma hatt\u0131 geni\u015fliyor mu?<\/h3>\n<p>Ukrayna i\u015fgal sonras\u0131nda artan siber sald\u0131r\u0131lar ile ba\u015f edebilmek ad\u0131na siber g\u00fcvenlik ordusu kurulaca\u011f\u0131n\u0131 duyurdu ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc hackerlar\u0131 g\u00f6reve \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. \u00c7a\u011fr\u0131 sonras\u0131nda Ukrayna h\u00fck\u00fcmetinin kritik alt yap\u0131lar\u0131n\u0131 korudu\u011fu bilinen Cyber Unit Technologies \u015firketi, siber orduya kat\u0131lmak isteyen g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin savunma ve sald\u0131r\u0131 birlikleri olarak iki farkl\u0131 kategoride toplanaca\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.\u00a0<strong>[4]\u00a0<\/strong>Savunma ekibi Ukrayna\u2019ya ait kritik alt yap\u0131lar\u0131 koruma g\u00f6revi icra ederken, sald\u0131r\u0131 ekibi ise Rus askeri birliklerine dair casusluk bilgileri edinmeye \u00e7al\u0131\u015fmakla birlikte Rusya\u2019ya yo\u011fun siber sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenlemeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Aktif siber sava\u015f alan\u0131nda ileti\u015fim ve internet a\u011flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek isteyen Ukrayna\u2019n\u0131n sosyal medya ara\u00e7lar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere g\u00f6rsel ve yaz\u0131l\u0131 medyada da aktif bir enformasyon sava\u015f\u0131n\u0131 ba\u015far\u0131yla y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. En \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rne\u011fi ise Ukrayna\u2019da ya\u015fanan internet aksamalar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak ad\u0131na ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131s\u0131 Mykhailo Fedorov&#8217;un Twitter \u00fczerinden SpaceX \u015firket Ceo\u2019su Elon Musk\u2019a Starlink uydusunu aktifle\u015ftirmesi i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 yard\u0131m \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. Fiber optik kablolardan ba\u011f\u0131ms\u0131z internet eri\u015fimi sa\u011flayan Starlink&#8217;in yarat\u0131c\u0131s\u0131 Musk, Ukrayna\u2019dan gelen talep sonras\u0131nda \u201cStarlink hizmeti art\u0131k Ukrayna\u2019da aktif. Yolda daha fazla terminal var.\u201d payla\u015f\u0131m\u0131 ile Ukrayna\u2019ya deste\u011fini iletti.<\/p>\n<p>Ukrayna\u2019n\u0131n uluslararas\u0131 arenada alm\u0131\u015f oldu\u011fu destek, Rusya\u2019n\u0131n bu zamana kadar e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir siber sald\u0131r\u0131yla y\u00fczle\u015fmesine neden oldu. Anonymous ve Cyber Partizans gibi d\u00fcnyaca bilinen hacker gruplar, Rusya\u2019n\u0131n h\u00fck\u00fcmet sitelerine, finans sekt\u00f6r\u00fcne, devlet televizyonlar\u0131na ve Rusya\u2019dan Ukrayna\u2019ya asker ta\u015f\u0131mak i\u00e7in kullan\u0131lan Belarus demiryolu a\u011f\u0131na y\u00f6nelik siber sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenledi. D\u00fczenlenen siber sald\u0131r\u0131lar\u0131n 1500\u2019\u00fcn \u00fczerinde oldu\u011fu, Rus h\u00fck\u00fcmetine ait web sitelerinde DDoS sald\u0131r\u0131lar\u0131, h\u00fck\u00fcmet yetkililerine ait e-mail gibi verilerin \u00e7al\u0131nmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bilgilendirme yaz\u0131lar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00d6zellikle Rus halk\u0131n\u0131n Putin ve sava\u015f kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131nda yer almas\u0131na dair bilgilendirme yaz\u0131lar\u0131, hacker gruplar taraf\u0131ndan s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lan \u00f6nemli arg\u00fcmanlar. Gelinen noktada s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Ukrayna\u2019da, Rus i\u015fgalinin yan\u0131 s\u0131ra siber sava\u015f\u0131n da her iki \u00fclke aras\u0131nda k\u0131sa s\u00fcrede bitmeyece\u011fini tahmin etmek g\u00fc\u00e7 de\u011fil.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>[Dr. Emine \u00c7elik radikalle\u015fme, ter\u00f6rizm ve siber ter\u00f6rizm uzman\u0131d\u0131r]<\/p>\n<p>*Makalelerdeki fikirler yazar\u0131na aittir ve Anadolu Ajans\u0131n\u0131n edit\u00f6ryal politikas\u0131n\u0131 yans\u0131tmayabilir.<\/p>\n<p>Kaynak: AA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rusya&#8217;n\u0131n son 6 ayda Ukrayna \u00fczerinden \u00e7ok say\u0131da siber sald\u0131r\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi, hatta siber silah cephaneli\u011fi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,30],"tags":[],"class_list":["post-71132","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-manset","category-teknoloji"],"views":155,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=71132"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71134,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71132\/revisions\/71134"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=71132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=71132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=71132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}