![\"\"](\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/a54ea27f-6036-4f79-88c6-6bc9ba19a35d\/08_Nisan%2F19_haziran%2F11%2FAA-28391008.jpg\")
<\/p>\n\u0130nsan bili\u015finin, fiziksel \u00e7aba harcamaks\u0131z\u0131n bilgisayarlar, android cihazlar ve \u00fc\u00e7 boyutlu cihazlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yapay bir fiziksel ortama dahil olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan “metaverse”nin, hayatlar\u0131n gelecekte ger\u00e7eklikten daha fazla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclece\u011fi bir yer olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Trafikte zaman kayb\u0131, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma gibi sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fi ve insanlar\u0131n hologramlar\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n her k\u00f6\u015fesine seyahat edip fiziksel etkile\u015fim kurabilece\u011fi “metaverse”de, be\u015f duyu organ\u0131 ile deneyimlenen her \u015feyin ger\u00e7ek olaca\u011f\u0131 belirtiliyor.<\/p>\n
\u0130lk kez bilim kurgu yazar\u0131 Neil Stephenson’un 1992 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Kar Kazas\u0131 (Snow Crash) kitab\u0131nda yer verdi\u011fi “metaverse” kelimesi, \u015fimdiden g\u00fcnl\u00fck hayatta kullan\u0131lan s\u00f6zc\u00fckler aras\u0131na girdi.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de “metaverse” \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fcten T\u00fcrk Alman \u00dcniversitesi K\u00fclt\u00fcr ve \u0130leti\u015fim B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Burhanettin Aykut Ar\u0131kan ile Global Bili\u015fim Derne\u011fi (B\u0130DER) Ba\u015fkan\u0131 \u015eenol Vatansever, T\u00fcrkiye ve d\u00fcnyada “metaverse” konusundaki vizyoner yakla\u015f\u0131mlar\u0131 AA muhabirine anlatt\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
B\u0130DER Ba\u015fkan\u0131 \u015eenol Vatansever, gelecekte merkeziyetsiz ve merkezi (\u015firket kontrol\u00fcnde) bir\u00e7ok “metaverse”in ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
Vatansever, sosyal medyada birden fazla platforma girildi\u011fi gibi farkl\u0131 “metaverse”lerede girilebilece\u011fini aktararak, “Hayat\u0131n i\u00e7erisinde olan bankalar, kurumlar ve devletler ‘metaverse’de konumlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. ‘Metaverse’de birden \u00e7ok evren olaca\u011f\u0131 i\u00e7in kurumlar\u0131n, \u015firketlerin hangi evrenlerde neden yer almalar\u0131 gerekti\u011fiyle ilgili \u00e7al\u0131\u015fma yapmalar\u0131 gerekir. Yani, ‘\u00c7oklu Evren \u00c7a\u011f\u0131’. Birden fazla evren oldu\u011fu ve say\u0131lar\u0131 artaca\u011f\u0131 i\u00e7in ‘multiversera’da bu evrenlerin se\u00e7im s\u00fcreci \u00f6nem kazanacak. Yine evrenler aras\u0131ndaki entegrasyonlar ve ge\u00e7i\u015f imkanlar\u0131 kritik \u00f6nemde olacak.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
“Metaverse”nin sanal, artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, karma ve geni\u015fletilmi\u015f ger\u00e7ekli\u011fin birle\u015fimi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gerekti\u011fini dile getiren Vatansever, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“Sadece sanal ortamdan bahsetmiyoruz, ger\u00e7ek d\u00fcnyayla kesi\u015fimin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir ortam olacak. \u0130nsanlar hologramlar\u0131yla beraber bu d\u00fcnyada da yer alabilecekler. \u00c7evre kirlili\u011fi, m\u00fcsilaj, mikroplastiklerle insanlar do\u011faya zarar verdi. Bunun s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. Metaverse ile insanlar, kendi ortamlar\u0131ndan bu d\u00fcnyaya girecekleri i\u00e7in trafikte zaman kaybetmeyecek, enerji ve mazot t\u00fcketimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan avantaj yaratabilecek.”<\/p>\n
Vatansever, “metaverse”nin vizyoner bir proje olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini vurgulayarak, “Metaverse’e sabit olarak girildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130lerleyen d\u00f6nemde hareketli olaca\u011f\u0131z, VR band\u0131n \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcyebilece\u011fiz. VR bant hangi y\u00f6ne gidersek gidelim hareketi ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011finden metaverse’de kendi hologram\u0131m\u0131zla hareket edebilece\u011fiz. Hologramla Beyo\u011flu’na gidip y\u00fcr\u00fcyebilece\u011fiz, insanlarla etkile\u015fim kurabilece\u011fiz. Ma\u011fazadan al\u0131\u015fveri\u015f yapabilece\u011fiz. Yani, insanlar hologramlar\u0131yla ‘meteverse’ i\u00e7erisinden de \u00f6te ger\u00e7ek d\u00fcnyada yer alabilecek.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
“Metaverse”e, sanal ger\u00e7eklik g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcyle girildi\u011fini hat\u0131rlatan Vatansever, s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Metaverse’de 5 duyu organ\u0131m\u0131zdan g\u00f6rmeyi, i\u015fitmeyi, dokunmay\u0131 alg\u0131layabiliyoruz. Koklama ve tat alma k\u0131sm\u0131nda ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Belli kokular bilgisayar ortam\u0131nda \u00fcretilip verilebiliyor. Tat alma k\u0131sm\u0131 ileride m\u00fcmk\u00fcn olabilir, belki v\u00fccuda \u00e7ip takt\u0131rmak gerekebilir. \u00c7ip olursa, ‘metaverse’de yedi\u011finiz baklavan\u0131n tad\u0131, daha \u00f6nce yedi\u011finiz baklava deneyiminizdeki tada benzer hissiyat olabilir. Dolay\u0131s\u0131yla, deneyimi tat alma taraf\u0131nda da ya\u015fayabiliriz.”<\/p>\n
Vatansever, T\u00fcrkiye’de “metaverse” \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 konusunda ge\u00e7 kal\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, “Metaverse’de ger\u00e7ek d\u00fcnyayla kesi\u015fimin yarat\u0131laca\u011f\u0131, di\u011fer evrenler aras\u0131nda entegrasyonun sa\u011flanaca\u011f\u0131 yap\u0131lar\u0131n tasarlanmas\u0131 laz\u0131m. Biz de vizyoner yakla\u015f\u0131mla kendi ‘metaverse’mizi olu\u015fturmay\u0131 hedefliyoruz. Bu i\u015fin AR-GE’sini de T\u00fcrk Alman \u00dcniversitesi ile yapaca\u011f\u0131z.” dedi.<\/p>\n
T\u00fcrk Alman \u00dcniversitesi K\u00fclt\u00fcr ve \u0130leti\u015fim B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Burhanettin Aykut Ar\u0131kan, Yarat\u0131c\u0131 Medya Laboratuvar\u0131 kurmak i\u00e7in Kalk\u0131nma Ajans\u0131’ndan destek ald\u0131klar\u0131n\u0131 ve “metaverse” gibi yenilik\u00e7i teknolojileri hedeflediklerini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Projede, yenilik\u00e7i teknolojilerin sosyal ve toplumsal y\u00f6nden ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 hedeflediklerini dile getiren Ar\u0131kan, “Projenin alt bile\u015fenlerinde Sosyal Dinamikler, Ak\u0131\u015fkan Aray\u00fczler, Algoritma Laboratuvar\u0131 olacak. Global Bili\u015fim Derne\u011fi ile ‘metaverse’de T\u00fcrkiye’nin ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak AR-GE \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hedefledik.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n
Metaverse projesinin altyap\u0131s\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 i\u00e7in AR-GE \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n gereklili\u011fini vurgulayan Ar\u0131kan, “Algoritmalar\u0131n tasarlanmas\u0131, gerekli teyit algoritmalar\u0131 ve Deepfake’le yap\u0131lan manip\u00fclatif i\u00e7eri\u011fin nas\u0131l yakalanaca\u011f\u0131 gibi bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma gerekiyor.” dedi.<\/p>\n
“Metaverse”nin temelinin geni\u015fletilmi\u015f ger\u00e7eklik oldu\u011funu anlatan Ar\u0131kan, “Metaverse, sanal, artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve karma ger\u00e7ekli\u011fin bir arada oldu\u011fu yap\u0131. Bu yap\u0131 i\u00e7in de Geni\u015fletilmi\u015f Ger\u00e7eklik AR-GE’si gerekiyor. Yakla\u015f\u0131k alt\u0131 ayd\u0131r \u00e7al\u0131\u015fan ekibimiz var. Ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlilerimiz, lisans\u00fcst\u00fc ve lisans \u00f6\u011frencilerimiz ekibin i\u00e7erisinde.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u0130lk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan birinin “metaverse”de dezenformasyon konusu olaca\u011f\u0131na dikkati \u00e7ekerek Ar\u0131kan, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n
“Metaverse’de dezenformasyonun ucu buca\u011f\u0131 olmayacak. Elimizde sadece g\u00f6rsel veya haber de\u011fil, tasar\u0131ml\u0131 geni\u015fletilmi\u015f ger\u00e7eklik olacak. Geni\u015fletilmi\u015f ger\u00e7eklik i\u00e7erisinde olmayan olaylar\u0131 tan\u0131mlayabilirsiniz. Buralarda bir tak\u0131m kurgular s\u00f6z konusu olacak. Deepfake gibi teknolojilerle, algoritmik tasar\u0131mlarla ger\u00e7ekli\u011fin e\u011friltilmesi konusunda ciddi dezenformasyon potansiyeli var. Bunlar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcsel algoritmalarla, olu\u015fmadan takip etmek gerekiyor.”<\/p>\n
“Metaverse”de manip\u00fclasyondan uzak bir yap\u0131 ortaya koymak istediklerini belirten Ar\u0131kan, “Bu i\u015f ne kadar d\u00fczg\u00fcn giderse ticari potansiyeli de o kadar y\u00fcksek olacakt\u0131r. Manip\u00fclatif altyap\u0131lar bir yerden sonra ters teper, biz bunu istemiyoruz. Buran\u0131n ticari kalk\u0131nmaya y\u00f6nelik potansiyelinin olmas\u0131n\u0131 istiyoruz.” diyerek s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.<\/p>\n
Kaynak: AA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uzmanlar, geli\u015fen teknolojiyle beraber fiziksel d\u00fcnyadaki ya\u015fam\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, be\u015f duyu ile ya\u015faman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,30,17438],"tags":[],"class_list":["post-75918","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-manset","category-teknoloji","category-yasam"],"views":149,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=75918"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":75920,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75918\/revisions\/75920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=75918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=75918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=75918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}