\u0130nsanlar, uzay\u0131 ke\u015ffetmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan bu yana uzayda kirlilik de olu\u015fturuyor. Binlerce kullan\u0131lmayan uydu ve f\u0131rlat\u0131lan roketlerden arta kalan par\u00e7alar, D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesinde uydular ve uzay ara\u00e7lar\u0131 i\u00e7in \u00e7arp\u0131\u015fma riskini olu\u015fturuyor.<\/p>\n
D\u00fcnya’dan uzaya 1957 y\u0131l\u0131ndan bu yana binlerce roket ve uydu f\u0131rlat\u0131ld\u0131. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu hala uzayda kalmaya devam ederken, gelecek s\u00fcre\u00e7te daha fazlas\u0131n\u0131n uzaya f\u0131rlat\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu biliniyor. Bu durum, uzay \u00e7\u00f6plerini art\u0131r\u0131rken, f\u0131rlat\u0131lan roket ve uydular\u0131n zamanla \u00e7arp\u0131\u015fma riskini do\u011furuyor.<\/p>\n
G\u00f6k ta\u015flar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra y\u00f6r\u00fcngede insan yap\u0131m\u0131 \u00e7\u00f6pler de bulunuyor. Bunlar art\u0131k kullan\u0131lmayan uydu ve uzay ara\u00e7lar\u0131, f\u0131rlatma arac\u0131 rampalar\u0131 ve ayr\u0131\u015fma par\u00e7alar\u0131n\u0131 i\u00e7eriyor.<\/p>\n
D\u00fcnya’ya birka\u00e7 100 kilometre yak\u0131ndaki baz\u0131 cisimler, atmosfere birka\u00e7 y\u0131l sonra geri girebiliyor. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu atmosfere girerken s\u00fcrt\u00fcnmeden dolay\u0131 yanarak yok oluyor. Ancak 36 bin kilometreden fazla irtifada bulunan \u00e7\u00f6p ve uydular, D\u00fcnya’n\u0131n etraf\u0131nda y\u00fczlerce ve hatta binlerce y\u0131l d\u00f6nmeye devam edebiliyor.<\/p>\n
\u0130ki uydunun \u00e7arp\u0131\u015farak bir\u00e7ok uzay \u00e7\u00f6p\u00fcne neden olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ABD, \u00c7in ve Hindistan gibi baz\u0131 \u00fclkeler, kendi uydular\u0131n\u0131 yok etmek i\u00e7in f\u00fcze kullanabiliyor. Bu da y\u00f6r\u00fcngeye binlerce par\u00e7an\u0131n yay\u0131lmas\u0131na sebep oluyor.<\/p>\n
\u015eu an y\u00f6r\u00fcngedeki uzay \u00e7\u00f6pleri, ke\u015fif giri\u015fimlerine b\u00fcy\u00fck risk te\u015fkil etmese de y\u00f6r\u00fcngedeki di\u011fer uydular i\u00e7in b\u00fcy\u00fck tehdit unsuru olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
– \u00c7arp\u0131\u015fma olaylar\u0131<\/p>\n
Bir Frans\u0131z uydusu, 1996’da 10 y\u0131l \u00f6nce patlayan bir roketten kalan par\u00e7alar taraf\u0131ndan darbe ald\u0131.<\/p>\n
\u00c7in, Ocak 2007’de uydu savar testinde, eski bir meteoroloji uydusunu f\u00fcze ile yok etti ve 3 bin 500’den fazla par\u00e7an\u0131n y\u00f6r\u00fcngeye da\u011f\u0131lmas\u0131na neden oldu. Bu olay, takip edilebilir cisim oran\u0131n\u0131 y\u00fczde 25 art\u0131rd\u0131.<\/p>\n
\u0130ki uydunun \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ilk kaza 10 \u015eubat 2009’da meydana geldi. \u00d6zel Amerikan ileti\u015fim uydusu “Iridium-33” ile Rus askeri uydusu “Kosmos2251” \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131. \u0130ki uydu da yok olurken, 2 bin 300’den fazla par\u00e7a a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131 ve bunlardan baz\u0131lar\u0131 tekrar D\u00fcnya’n\u0131n atmosferine girerek yok oldu.<\/p>\n
Mart 2021’de \u00c7in uydusu, \u00e7arp\u0131\u015fman\u0131n ard\u0131ndan par\u00e7alara ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Uydular, hareket alanlar\u0131ndaki uzay \u00e7\u00f6plerinden ka\u00e7\u0131nmaya ve b\u00f6ylece darbe almamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Her y\u0131l y\u00fczlerce \u00e7arp\u0131\u015fmadan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in Uluslararas\u0131 Uzay \u0130stasyonu (UU\u0130) dahil olmak \u00fczere t\u00fcm uydular hareket etmek zorunda kal\u0131yor.<\/p>\n
ISS, 1999’dan bu yana 25 kez uzay \u00e7\u00f6plerinden ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in manevra yapt\u0131.<\/p>\n
Avrupa Uzay Ajans\u0131n\u0131n bir uydusu da Eyl\u00fcl 2019’da b\u00fcy\u00fck bir uydu tak\u0131m\u0131yla \u00e7arp\u0131\u015fmadan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in ilk hareketini yapt\u0131.<\/p>\n
UU\u0130, 2021’de Rusya’n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 uydu savar f\u00fcze testinden kaynaklanan uzay \u00e7\u00f6p\u00fc nedeniyle \u00e7arp\u0131\u015fmadan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in manevra yapmak zorunda kald\u0131. Kas\u0131m 2021’de UU\u0130 astronotlar\u0131, uzay istasyonu bir uzay \u00e7\u00f6p\u00fcn\u00fcn yak\u0131n\u0131ndan ge\u00e7erken nakil uzay arac\u0131nda s\u0131\u011f\u0131nd\u0131.<\/p>\n
\u00c7in’in de bilimsel g\u00f6zlem uydusu, Ocak 2022’de Rusya’n\u0131n bu testinden \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00e7arp\u0131\u015fma tehlikesi ya\u015fad\u0131.<\/p>\n
\u015eirketlerin, \u00f6zellikle internet kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in yeni uydu tak\u0131mlar\u0131n\u0131 uzaya f\u0131rlatma planlar\u0131, uzay \u00e7\u00f6plerinin artmas\u0131na neden olabilir. Bu durumda y\u00f6r\u00fcngede 50 bin daha uydu hareket etmeye ba\u015flayabilir ve bu da uzun vadede daha \u00e7ok \u00e7arp\u0131\u015fmadan ka\u00e7\u0131nma manevras\u0131n\u0131 gerektirebilir.<\/p>\n
NASA bilim insanlar\u0131ndan Donald Kessler, 1978’de y\u00f6r\u00fcngede \u00e7ok fazla uzay \u00e7\u00f6p\u00fc birikmesi halinde zincirleme bir etki yaratabilece\u011fini, daha fazla cismin \u00e7arp\u0131\u015farak yeni uzay \u00e7\u00f6pleri olu\u015fturabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n
Kessler, bunun sonucunda da D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesinin ileride kullan\u0131lamaz hale gelebilece\u011fini iddia etti. Bu fikir, a\u015f\u0131r\u0131 g\u00f6z\u00fckse de baz\u0131 uzmanlar bunun bir \u00e7e\u015fidinin bir g\u00fcn ger\u00e7ekle\u015febilece\u011finden endi\u015fe duyuyor. Bu nedenle bu durumdan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi belirtiliyor.<\/p>\n
– Y\u00f6r\u00fcngede 28 bin 160 cisim bulunuyor<\/p>\n
Avrupa Uzay Ajans\u0131n\u0131n verilerine g\u00f6re, 60 y\u0131ldan daha uzun s\u00fcredir devam eden uzay faaliyetleri \u00e7er\u00e7evesinde 6 bin 50’den fazla roket f\u0131rlat\u0131ld\u0131 ve bu, y\u00f6r\u00fcngede 56 bin 450 takip edilebilir cisme neden oldu.<\/p>\n
Bu cisimlerin yakla\u015f\u0131k 28 bin 160’\u0131 uzayda kald\u0131 ve bunlar, ABD Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 k\u00fcresel Uzay G\u00f6zetleme A\u011f\u0131 (SSN) taraf\u0131ndan takip ediliyor. Bunlar\u0131n yakla\u015f\u0131k 4 bini aktif uydu g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n
SSN, \u00f6zellikle al\u00e7ak y\u00f6r\u00fcngedeki 5-10 santimetre aras\u0131 ile 30 santimetre ile 1 metre aras\u0131nda de\u011fi\u015fen jeostatik irtifadaki cisimlere odaklan\u0131yor.<\/p>\n
1961’den bu yana y\u00f6r\u00fcngede 560’tan fazla par\u00e7alanma olay\u0131 kaydedildi. Bunlar\u0131n yaln\u0131zca 7’sinin \u00e7arp\u0131\u015fma ve uzay ara\u00e7lar\u0131n\u0131n patlamas\u0131 sonucu olu\u015ftu\u011fu belirtiliyor.<\/p>\n
Ancak gelecekte uzay \u00e7\u00f6plerinin kayna\u011f\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak \u00e7arp\u0131\u015fmalar olmas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n
Bug\u00fcn y\u0131ll\u0131k f\u0131rlatma say\u0131s\u0131n\u0131n 110 civar\u0131nda olmas\u0131 ve y\u0131lda 10-11 kez k\u0131r\u0131lma\/par\u00e7alanma ya\u015fanmas\u0131yla uzaydaki \u00e7\u00f6plerin say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 tahmin ediliyor. \u00c7\u00f6plerin artmas\u0131yla da \u00e7arp\u0131\u015fma ihtimali art\u0131yor ve bu da y\u00f6r\u00fcngede olu\u015facak par\u00e7alar\u0131 art\u0131rarak daha da fazla \u00e7arp\u0131\u015fma riski do\u011furuyor.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak \u00e7\u00f6plerinin say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131, daha fazla \u00e7arp\u0131\u015fman\u0131n meydana gelmesine neden olacak. Ancak D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesinin d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131lan ke\u015fiflerde uzay \u00e7\u00f6pleri sorun te\u015fkil etmiyor.<\/p>\n
Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM), t\u00fcm \u015firketlerden g\u00f6revi sona eren uydular\u0131n 25 y\u0131l i\u00e7erisinde y\u00f6r\u00fcngeden kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 talep ediyor.<\/p>\n
Ancak baz\u0131 uydular\u0131n g\u00f6revleri ba\u015ftan ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funda bu durum kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na neden oluyor. Bu durumda genellikle uydular\u0131n atmosfere sokularak yan\u0131p yok olmas\u0131 y\u00f6ntemi tercih ediliyor.<\/p>\n
Uzmanlar, aktif olmayan uydular\u0131n y\u00f6r\u00fcngeden kald\u0131r\u0131lmas\u0131 durumunda gelecekte y\u00f6r\u00fcngedeki uzay \u00e7\u00f6p\u00fc sorununun hafifletilebilece\u011fini belirtiyor.<\/p>\n
Kaynak: AA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
60 y\u0131ldan daha uzun s\u00fcredir devam eden uzay faaliyetleri \u00e7er\u00e7evesinde 6 bin 50’den fazla roket…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,30],"tags":[],"class_list":["post-76191","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-manset","category-teknoloji"],"views":83,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=76191"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76191\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76193,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76191\/revisions\/76193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=76191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=76191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.haberegider.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=76191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}