‘BaykuÅŸ’ ve ‘Tavuk’ tipi uyku bozukluÄŸu uyarısı

Son zamanlarda BaykuÅŸ tipi-Gecikmiş Uyku Evresi Durumu” ile “Tavuk tipi-İlerlemiş Uyku Evresi Durumu” vakalarının arttığı, bunun sosyal ve akademik hayatın yanı sıra, sindirim bozuklukları, kalp ve diyabet gibi hastalıklara yol açtığı bildirildi.

Türk Uyku Tıbbı DerneÄŸi (TUTD) Yönetim Kurulu Ãœyesi Prof. Dr. Ä°rsel Tezer Filik, AA muhabirine, teknolojiyle geliÅŸen yeni çaÄŸ bağımlılıkları ve depresyon nedeniyle vücudun iç zamanlama sistemi olarak açıklanan “sirkadiyen ritim” bozukluklarına daha sık rastladıklarını anlattı.

Söz konusu ritim bozuklukları arasında sayılan “BaykuÅŸ tipi – Gecikmiş Uyku Evresi Durumu” ile “Tavuk tipi – İlerlemiş Uyku Evresi Durumu” vakalarının toplumda uyku uzmanlarını kaygılandırdığını aktaran Filik, kiÅŸiye özgü içsel zamanlama sisteminin güneÅŸ ışınlarının farklı etkisiyle ahenk içinde çalıştığını vurguladı.

Sıcaklık, nem gibi diğer dış uyaranlarla sosyal ve akademik çevrenin de sirkadiyen ritimde rol oynadığına işaret eden Filik, sirkadiyen ritmin günlük vücudun ritmini oluşturduğunu dile getirdi.

Filik, vücudun iç zamanlama sistemiyle dışarıdaki zamanlama belirteçlerinin uyumsuzluğunun uykusuzluk veya aşırı uykululuğa neden olduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti:

“Gecikmiş uyku evresi durumu olan baykuÅŸ tipi ile ilerlemiş uyku evresi durumu tavuk tipi uyku bozuklukları toplumda artıyor. BaykuÅŸ veya tavuk tipi uyku hastalıkları, kiÅŸinin sosyal ve akademik hayatını etkileyebildiÄŸi gibi kalp hastalıkları, sindirim bozuklukları, diyabet gibi endokrinal sistem hastalıklarına da yol açmakta. BaykuÅŸ tipi sirkadiyen ritim bozukluÄŸu, sıklıkla gençlerde görülür. Uyku zamanı başlangıcında uykusuzluk ve istenilen zamanda uyanma zorluğuna neden olur. Uyumanın arzu edildiği saatlerde hastaların esas uyku dönemi, ertelenme ve gecikmeye uğrar. Genellikle çocukluk ve ergenlik döneminde başlar, bazılarında aile öyküsü yani genetik yatkınlık da söz konusudur. Uyku için tipik zaman çizelgesi 02.00 ve 06.00 saatleri arasında uyumayı ve 10.00 ile 14.00 arasında uyanmayı içerir. Bu kiÅŸiler iş veya okula gitmek için erken kalktıklarında, gündüz günlük işlevlerini yerine getirmede zorluk çekerler. Bozulmuş uyku nedeniyle toplumda normal işlevselliğini sürdüremezler.”

“Tavuk tipi uyku bozukluÄŸu yaÅŸlılarda sık görülüyor”

Tavuk tipi uyku bozukluğunun daha çok yaşlılarda ve depresyonu olanlarda sık görüldüğüne değinen Filik, bu hastaların akşam erken uyumayı tercih edip, sabah erken saatlerde uyandıklarını söyledi.

Hastaların sabah iş performanslarının daha iyi olduğunu ancak günün ilerleyen saatlerinde uykularının gelmesinden yakındıklarını ifade eden Filik, uyku bozukluğunun tipine ve altında yatan nedenine göre hastalara melatonin desteği, kafein veya kafeinli tabletler, parlak ışık gibi çeşitli tedavi yöntemleri sunduklarını sözlerine ekledi.

Kaynak: AA