Tarım ve Orman Bakanlığı kuraklığa dayanıklı çeşitlerin ekimini yaygınlaştırıyor

Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindeki TAGEM enstitülerince iklim değişikliğine dayanıklı ve yüksek verimli tohum çeşitlerinin ıslah çalışmaları sürdürülürken, tescil edilmiş türlerin ekiminin yaygınlaştırılması sağlanıyor.

ANKARA (AA) – Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindeki Tarımsal AraÅŸtırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) enstitülerince iklim deÄŸiÅŸikliÄŸine dayanıklı ve yüksek verimli tohum çeÅŸitlerinin ıslah çalışmaları sürdürülürken, tescil edilmiÅŸ türlerin ekiminin yaygınlaÅŸtırılması saÄŸlanıyor.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, bir yandan “Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı”na iliÅŸkin hazırlıklar devam ederken bir yandan da  Tarımsal AraÅŸtırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) bünyesinde faaliyet gösteren enstitülerce, deÄŸiÅŸen iklim ve toprak koÅŸullarında dahi yüksek verim ve kalite elde edilmesini saÄŸlayacak tohumlar için ıslah çalışmaları sürdürülüyor.

Bu kapsamda Araştırma Enstitüsü Müdürlüklerince kuraklığa tolerantlı (uyumlu) 30 ekmeklik buğday, 12 makarnalık buğday ve 19 arpa çeşidi geliştirilerek üreticinin istifadesine sunuldu.

Konya Bahri DaÄŸdaÅŸ Uluslararası Tarımsal AraÅŸtırma Enstitüsüne baÄŸlı olarak 2010’da kurulan ve dünyada üçüncü sırada bulunan Kuraklık Test Merkezi’nde on binlerce materyal morfolojik, fenolojik ve fizyolojik testten geçiriliyor. Merkezde bugüne kadar 19 çeÅŸit, testlerden baÅŸarıyla geçerek tescil edildi.

Tescil edilen çeşitler son yıllarda özel sektöre ve Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğüne (TİGEM) devredilerek tohum çoğaltma çalışmaları yapılıyor.

Bu çeÅŸitlerden TANER ve BOZKIR’da, kuraklık dayanımı ve yüksek su kullanım etkinliÄŸi özellikleri sayesinde kuruda ekilen mevcut çeÅŸitlere göre verimde yüzde 15-20 artış saÄŸlandı. Kalite açısından TANER’de elde edilen artış yüzde 250, BOZKIR’da yüzde 200 oldu.

TÄ°GEM’e devredilen SELÇUKLU ise daha yüksek verim ve kalite özellikleriyle piyasaya sunulacak.

Kuraklığa dayanıklı çeÅŸitlerin tüm Türkiye’de yaygınlaÅŸtırılması hedefleniyor. Mevcut yayılma hızı dikkate alındığında, geliÅŸtirilen çeÅŸitlerin kullanım oranının yakın zamanda ekmeklik buÄŸday ekiliÅŸ alanlarında önemli bir düzeye ulaÅŸması bekleniyor.

Kuraklıkla mücadelede çeşit geliştirme yanında koruyucu toprak işleme ve doğrudan ekim uygulamalarının yaygınlaştırılması için de ülke genelinde TAGEM ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) destekli projeler yürütülüyor. Bu çalışmalarla üreticilerin toprak hazırlama masrafları azaltılarak girdi maliyetleri düşürülüyor. Ayrıca toprak işlenip parçalanmadığından topraktaki nem muhafaza edilerek kuraklığın etkisi azaltılıyor. Yapılan çalışmalarla bu sistemi kullanan üretici sayısı ve doğrudan ekilen alanlar artıyor.

Kuraklığa dayanıklı nohut

Geçen yıl teklif edilen ve TAGEM-DoÄŸu Akdeniz Geçit KuÅŸağı Tarımsal AraÅŸtırma Enstitüsü Müdürlüğünün 2023-2027 döneminde yürüteceÄŸi “Kuraklık Stresine Dayanıklı Nohut Genotiplerinin GeliÅŸtirilmesi Projesi” ile kuraklığa dayanıklı, üreticilerin ve pazarın isteklerine uygun yeni nohut çeÅŸitlerinin geliÅŸtirilmesine çalışılıyor.

Bu amaçla kuraklığa dayanıklı ebeveyn hatlar belirlenecek ve ıslah programı oluşturulacak. Geliştirilecek yeni çeşitlerle üreticilerin kuraklık nedeniyle yaşadığı kayıplar azaltılarak hem üreticiler hem de ülke ekonomisine daha fazla katkıda bulunulacak.

Sıcak Ä°klim Tahılları AraÅŸtırmaları kapsamında TAGEM’e baÄŸlı enstitülerde konunun uzmanı araÅŸtırmacı tarafından olası küresel iklim deÄŸiÅŸikliÄŸi senaryoları deÄŸerlendirilerek öncelikle kuraklığa dayanıklı çeÅŸit geliÅŸtirme çalışmalarına baÅŸlandı. Ayrıca, alternatif kültür bitkileri araÅŸtırmaları ve diÄŸer agronomik çalışmalara önem verilerek ulusal ve uluslararası projeler yürütülüyor.

TAGEM tarafından finanse edilen ve 2017-2021 döneminde yürütülen “Mısırda Kuraklık Stresine Toleranslı ÇeÅŸit Islahı Projesi” ile kuraklığa toleranslılık ıslahı için oluÅŸturulan popülasyonlardan ileri kademede nitelikli hatlar elde edildi ve önceki dönemlerde baÅŸarılı olan saf hatlar birbirleriyle melezlenerek aday çeÅŸitler geliÅŸtirildi.

Hayvancılıkta kaba yem çalışmaları

Kaba yem ihtiyacının giderilmesine yönelik olarak da kuraklığa tolerantlı yem bitkisi (Macar fiğ, otlak ayrığı, kılçıksız brom, korunga gibi) çeşit geliştirme çalışmaları sürdürülüyor.

Orta Anadolu ve geçit bölgelerine uygun kurak koÅŸullara dayanıklı iki çeÅŸit Aksoyak ve Özcan Macar fiÄŸ çeÅŸitleri 2020’de geliÅŸtirildi. Kuru ÅŸartlarda yürütülen yonca çalışmaları, yonca ıslah projesi çerçevesinde yapılıyor.

Dünya genelinde kurak ve yarı kurak bölgelerde hayvancılıkta kaba yem olarak yaygın biçimde kullanılan ancak Türkiye’de pek tanınmayan çalı bitkisi konusunda yapılan çalışmalardan da olumlu sonuç alındı. Ankara Tarla Bitkileri Merkez AraÅŸtırma Enstitüsü ve EskiÅŸehir Geçit KuÅŸağı Tarımsal AraÅŸtırma Enstitüsünde çoÄŸaltım ve araÅŸtırma çalışmaları yürütülüyor.

Çok su tüketen ve 8-10 ton silaj elde edilen silajlık mısıra alternatif olabilecek silajlık yulaf ve tritikale geliştirme çalışmaları sonucunda, dekara 7 ton silaj elde edilebilen yulaf ve tritikale çeşitleri geliştirildi.

Enstitülerde ayrıca “Soyada Verim ve Kalite Özellikleri Bakımından Ãœstün, Kuraklığa Toleranslı Genotiplerin GeliÅŸtirilmesi (2021-2023 )” baÅŸlıklı TÃœBÄ°TAK projesi yürütülüyor. Proje sonunda kuraÄŸa tolerant soya çeÅŸitlerinin geliÅŸtirilmesi bekleniyor.

TAGEM-üniversite iÅŸbirliÄŸiyle “KuraÄŸa Dayanıklı Hibrit Åžeker Pancarı ÇeÅŸit GeliÅŸtirme Projesi” de devam ediyor. Proje sonunda kuraÄŸa tolerant ÅŸeker pancarı çeÅŸitlerinin geliÅŸtirilmesi öngörülüyor.

Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı

Bakanlığın “Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı” kapsamında çalışmaları da devam ediyor. Planda yer alan bazı hedefler şöyle:

– Ä°klim deÄŸiÅŸikliÄŸi ve kuraklıkla mücadele adına kuraklığa dayanıklı hububat çeÅŸitleri geliÅŸtirilerek kullanımının yaygınlaÅŸtırılması,

– Daha az su tüketen, su kullanım etkinliÄŸi yüksek endüstri bitkileri geliÅŸtirilmesi,

– Kuraklığa dayanıklı-tolerant çayır-mera yem bitkilerinin geliÅŸtirilmesi,

– Orta Anadolu’da küçükbaÅŸ hayvancılığın geliÅŸtirilmesi ve yaygınlaÅŸtırılması

– “Kuraklığa dayanıklı türlerin geliÅŸtirilmesine önem veriyoruz”

Açıklamada görüşlerine yer verilen Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişci, 2023-2027 dönemine ait planlarına dikkati çekerek, hem sulu hem de kuru tarım için çalışmalar yaptıklarını ifade etti.

Bu çalışmaların sürdürülebilirliğinin önemli olduğunu vurgulayan Kirişci, şunları kaydetti:

“Tüm kurum ve kuruluÅŸlarımızla kuraklık tehlikesine karşı teyakkuzdayız. Ä°klim deÄŸiÅŸikliÄŸine karşı gıda güvenliÄŸini saÄŸlayacak tedbirler almak stratejik önceliklerimiz arasında. Konuyu sürdürülebilirlik perspektifinden bütün boyutlarıyla ele alıyor ve çalışmalarımızı güncel veriler ışığında ÅŸekillendiriyoruz. Toprak, su ve genetik kaynaklarımızın korunması, verimliliÄŸin artırılması ve üretim alanlarında su potansiyeline uygun ürün desenlerinin oluÅŸturulması bu konudaki çalışmalarımızın ana çerçevesini oluÅŸturmaktadır. Kuraklığa dayanıklı türlerin geliÅŸtirilmesi bu çerçevede yürüttüğümüz en kritik konulardan biri. Bununla ilgili AR-GE çalışmalarımıza büyük önem veriyoruz. Ãœlke olarak sahip olduÄŸumuz iklim, toprak, su ve biyoçeÅŸitlilik kaynaklarımız, iklim deÄŸiÅŸikliÄŸinin olumsuzluklarını asgari düzeye indirecek çözümleri içinde barındırmaktadır.”

Kaynak: AA