Anadolu kökenli 41 eser ABD’den Türkiye’ye dönüyor

Türkiye’den yasa dışı yollarla çıkarılmış Anadolu kökenli 41 tarihi eser ABD’den doÄŸdukları topraklara dönüyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, bakanlık ile ABD Manhattan Bölge Savcılığı arasında son beÅŸ yıldır geliÅŸtirilen iÅŸbirliÄŸi ve ortak çalışmalarla Türkiye’ye 2021 yılından bu yana iadesi saÄŸlanan kültür varlıklarına yenileri eklendi.

Bakan Yardımcısı Gökhan Yazgı ile beraberindeki heyet, Türkiye’ye iadesi saÄŸlanan eserleri New York’ta bulunan Türkevi’nde teslim aldı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Ersoy da teslim töreninin ardından sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, şunları kaydetti:

Gururluyuz!

Ãœlkemizden yasa dışı yollarla çıkarılmış bir grup eserimizi daha New York’da bulunan Türk Evi’nde teslim aldık.

Manhattan Bölge Savcılığı ve İç Güvenlik Soruşturma Birimi ile gerçekleştirdiğimiz başarılı çalışmalar sonucunda bronz başlar, büst ve gümüş… pic.twitter.com/oWdxAG7AfX

— Mehmet Nuri Ersoy (@MehmetNuriErsoy) December 5, 2023

“Gururluyuz. Ãœlkemizden yasa dışı yollarla çıkarılmış bir grup eserimizi daha New York’ta bulunan Türkevi’nde teslim aldık. Manhattan Bölge Savcılığı ve İç Güvenlik SoruÅŸturma Birimi ile gerçekleÅŸtirdiÄŸimiz baÅŸarılı çalışmalar sonucunda bronz baÅŸlar, büst ve gümüş heykelciklerin de aralarında bulunduÄŸu toplam 41 kültür varlığımız daha evine dönüyor. Cumhuriyetimizin 100’üncü yılında iadesini saÄŸladığımız eser sayımız 30 bin 59’a ulaÅŸtı. Bu toprakların miraslarına sahip çıkmak üzere çalışmalarımız devam ediyor.”

Eserlerin ay sonunda Türkiye’de getirilmesi planlanıyor.

Roma Dönemi heykeltıraşlığının önemli eserleri

Ä°adesi saÄŸlanan eserlerden Boubon Antik Kenti kökenli 3 bronz heykel başı, bronz kadın büstü ve bronz heykellere ait vücut parçaları Anadolu’da Roma Dönemi heykeltıraÅŸlığının önemli örnekleri arasında gösteriliyor.

Boubon Antik Kenti’nde 1960’lı yıllarda gerçekleÅŸen kaçak kazılar sonucu yurt dışına kaçırılan eser grubundan özellikle Genç Caracalla ve Olgun Caracalla baÅŸları antik kentin tanrılaÅŸtırılan imparatorların heykellerinin dikildiÄŸi kutsal alanda (Sebasteion) yer alan heykellere ait olması bakımından ayrı bir önem taşıyor.

Sebasteion yapısına ait 2 bronz heykel olan Lucius Verus ile Septimius Severus da son iki yılda Türkiye’ye iade edilmiÅŸti.

Roma dönemine tarihlenen eserler bulunuyor

ABD’den iadesi saÄŸlanan diÄŸer heykeltıraÅŸlık eserleri arasında M.Ö. 6’ncı yüzyıla tarihlenen piÅŸmiÅŸ toprak kadın başı, Roma dönemine tarihlenen Minerva biçimli bronz ağırlık, mermer Minerva başı, piÅŸmiÅŸ toprak ve gümüş Kybele heykelciÄŸi, bronz Satyr heykelciÄŸi ile gümüş kadın heykelciÄŸi bulunuyor.

Ä°adesi saÄŸlanan eserlerden Frig baÅŸlığı tipinde 2 bronz miÄŸfer de yer alıyor. Trakyalıların ve Frigyalıların giydiÄŸi kendine özgü deri ÅŸapka esas alınarak türetilen ve özellikle de piyade mensuplarının giydiÄŸi miÄŸferler M.Ö. 4’üncü yüzyıla tarihleniyor.

Türkiye’ye ABD’den iadesi saÄŸlanan önemli eser grupları arasında ayrıca 22 Kilia tipi idol başı da bulunuyor.

Kilia (Gelibolu) tipi idol olarak anılan eserlerin tek üretim merkezi olarak Manisa-Akhisar ilçesinin Kulaksızlar Köyü biliniyor.

Anadolu’ya özgü idol tipi

Çanakkale’den baÅŸlayıp Batı Anadolu’nun en güneybatı köşesinden Antalya’ya kadar geniÅŸ bir coÄŸrafyada görülen Kilia idolleri, genellikle Geç Kalkolitik Dönem (M.Ö. 5 bin) ile Erken Tunç Çağı (M.Ö. 3 bin) yerleÅŸimlerinde bulunan, Anadolu’ya özgü bir idol tipi olarak günümüze ulaşıyor.

Yaban keçisi stilinde, M.Ö. 7. ve 6. yüzyılda Batı Anadolu’da hakim olmuÅŸ seramik yapım üslubundaki piÅŸmiÅŸ toprak vazo ve siyah figür tekniÄŸinde yapılan Olpe ise formunun en eski örneklerden biri olmasıyla öne çıkıyor.

Antik çağda içecek servis etmek için kullanılan ve kırmızı figürlü örneklerinin de bulunduğu bu kap formunun üzerinde, dans eden satyrler yer alıyor.

41 tarihi eser New York’ta Türk yetkililere teslim edildi

ABD’de ele geçirilen Anadolu’ya ait 41 tarihi eser, Kültür ve Turizm Bakanlığının ABD’li yetkililerle ortak yürüttüğü çalışmalar sonucu New York’ta Türk yetkililere teslim edildi.

Uzun süren davalar sonucu Türkiye’ye verilmesi kararlaÅŸtırılan eserlerin teslimi dolayısıyla Türkiye’nin New York BaÅŸkonsolosluÄŸu’nda tören düzenlendi.

ABD’deki bazı müzelerin temsilcileri ile bir grup ABD’li akademisyenin de hazır bulunduÄŸu törende, Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri, Manhattan Bölge Savcılığı ile yapılan ortak çalışma sonucu ele geçirilen Anadolu’ya ait 41 parça kültür varlığını teslim aldı.

New York Türkevi’nde sergilenen eserler arasında, Anadolu’nun Roma Dönemine ait heykeller, piÅŸmiÅŸ toprak kap ve figürinler, bazı bronz baÅŸlıklar ile Geç Kalkolitik Döneme ait 22 Kiliya tipi idol başı da bulunuyor.

Tarihi eserler, MÖ 7. yüzyıldan MS 7. yüzyıla uzanan geniş bir döneme ait.

ABD ve Türkiye’nin tarihi eser kaçakçılığıyla ortak mücadelesine vurgu

Devir teslim töreninde konuşan Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Gökhan Yazgı, eserlerin ele geçirilmesinde Türk kurumlarıyla işbirliği yapan Manhattan Bölge Savcılığı ve ekibine teşekkür etti.

Ä°ki ülkenin ilgili kurumları bünyesinde “çalışkan ve adanmış bir ekibin” 5 yıldır kültür varlığı kaçakçılığının önlenmesi adına sürekli dirsek temasında bulunduÄŸunu vurgulayan Yazgı, “Bu ekip, hem yasa dışı yollarla ülkelerinin baÄŸrından koparılarak kaçırılmış eserlerin iadelerini saÄŸlayarak zamanında yapılan hataları düzeltmekte hem de ABD’nin bu alandaki uluslararası imajına olumlu katkı saÄŸlamaktadır.” dedi.

Ä°adesi yapılan tarihi eserlerin, 60 yıl kadar önce Türkiye’de bulunan “Boubon Antik Kenti’nin yaÄŸmalanması sonucunda ABD’ye kaçırılarak çeÅŸitli müze ve koleksiyonlara satılan bazı parçaları da” barındırdığını söyleyen Yazgı, ÅŸunları söyledi:

“Cumhuriyet’imizin 100. yılını kutladığımız bu günlerde Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ÅŸu sözünü sizlerle paylaÅŸmak isterim: ‘Bir vatanın sahibi olmanın yolu, o topraklarda yaÅŸanmış tarihi olayları bilmek, doÄŸmuÅŸ uygarlıkları tanımak ve sahibi olmaktan geçer.’ Biz Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak, korumakla mükellef olduÄŸumuz kültür varlıklarını iÅŸte bu anlayışla ele almaktayız. Yanlışları düzeltmek için gereken her cesur adımı kararlılıkla atan tüm kahramanlara selam olsun.”

Yazgı, New York Başkonsolosluğuna ve Kültür Tanıtma Ataşeliği çalışanlarına da konuya gösterdikleri hassasiyet, özen ve ev sahiplikleri için teşekkür etti.

New Yor BaÅŸkonsolosu Özgür’den teÅŸekkür

Türkiye’nin New York BaÅŸkonsolosu Reyhan Özgür de, Manhattan Bölge Savcılığı İç Güvenlik SoruÅŸturma Bürosu çalışanları ile Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkililerine bu önemli eserlerin iadesi için ortaya koydukları “olaÄŸanüstü çaba” için şükranlarını sundu.

“Kaçak olarak getirilen bu tarihi eserlerin iadesi, geçmiÅŸte yapılan yanlışların düzeltilmesinin önemini simgelemektedir.” diyen Özgür, bu teslim töreninin tüm kaçakçılara ve koleksiyonculara “kültürel eserlerin yasa dışı alım, bulundurma ve satışının cezasız kalmayacağına dair açık bir mesaj” niteliÄŸi taşıdığını ifade etti.

Özgür, “Onları hak ettikleri yuvaya geri döndürerek, yalnızca ortak tarihimizi onurlandırmakla kalmıyoruz. Aynı zamanda gelecek nesillerin, kolektif geçmiÅŸimizin bu olaÄŸanüstü parçalarından ders almasını ve onlardan ilham almasını da saÄŸlıyoruz.” dedi.

Manhattan Bölge Savcılığı Eski Eserler Kaçakçılığı Birimi Åžefi Matthew Bogdanos da, bugünün “uzun süren bir çalışmanın neticesinin alındığı bir gün” olarak kutlanmayı hak ettiÄŸini, devir törenine katılmaktan onur duyduÄŸunu dile getirdi.

“Her kültürün eseri kendine ait olmalı.” diyen Bogdanos, tarihi eser kaçakçılığına artık “dur” demenin vaktinin geldiÄŸini söyledi.

Türkiye ve ABD’nin kültür miraslarının korunması baÄŸlamındaki iÅŸbirliÄŸine atıfta bulunan Bogdanos, “OlaÄŸanüstü ortağımızla birlikte tüm bunları mümkün kıldık.” ifadesini kullandı.

Bogdanos, “YaÄŸmayı durdurmak ve daha önce yaÄŸmalanan yasa dışı antikaları geri döndürmek için gerekli olan her ÅŸeyi yapmaya devam edeceÄŸimize söz verelim.” diye konuÅŸtu.

Konuşmaların ardından Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Yazgı ve Bogdanos tarafından atılan imzalarla devir teslim işlemleri tamamlandı.

Kaynak: AA