Farklı nedenlerle kapıldıkları oyunlarda hapsolan insanlar

İnsanlar, eğlenmek için farklı bir alan açması, hayal gücünün sınırlarını zorlaması nedeniyle dijital oyunlara kapılsa da bir süre sonra gerçek dünyadan uzaklaşıp suni dünyaya yönelmesi ve gerçekliğin ikinci plana atılmasıyla sorunlar başlıyor.

Anadolu Ajansı’nın (AA), “EÄŸlenceden Bağımlılığa Oyunlar” baÅŸlıklı beÅŸ bölümlük dosya haberinin üçüncü bölümünde, insanların oyun oynama motivasyonları, oyunların eÄŸlencenin yanı sıra öğretim aracı olarak kullanımı ve oyunların bağımlılık yönü oyuncu, psikolog ve oyun geliÅŸtiricilerle görüşülerek ele alındı.

Her insanın oyun oynama motivasyonu deÄŸiÅŸkenlik gösterse de temel nedenler eÄŸlence veya “gerçeklikten kaçış” olarak nitelendiriliyor. Farklı sebeplerle insanlar “iyi hissetmek” için oyuna yönelse de oyunların olumsuz yönleri de yok deÄŸil.

AA muhabirine konuşan psikolog ve yazar Rachel Kowert, dijital oyunları öğrenmek, bağlantı kurmak, stresle baş edebilmek, keşfetmek ve bazen fiziksel aktivitede bulunmak için bir araç olarak değerlendirirken, oyunların dikkate alınması gereken sosyal zararları olduğuna da işaret etti.

Kowert, bazı insanların oyunları bir mücadele ya da baÅŸ edebilme stratejisi olarak kontrolsüz ÅŸekilde kullandığını aktardı. DiÄŸer taraftan oyun oynayanlara yönelik “onlar bağımlılar, oyunları ellerinden alalım” gibi bir yaklaşımın doÄŸru olmayacağına iÅŸaret eden Kowert, “Aslında onların bir ÅŸeylerle baÅŸa çıkma stratejisini ellerinden alıyor olabilirsiniz.” dedi.

“Concerned Ape” olarak bilinen “Stardew Valley” oyunu geliÅŸtiricisi Eric Barone da “video oyunlarıyla gerçek hayatta mümkün olmayan ÅŸekilde bir dünya keÅŸfedilebilir” görüşünü savunanlardan.

Video oyunlarında her ÅŸeyin yapılabilmesinin insanları oyunlara çeken etmenlerden biri olmasıyla ilgili olarak Barone, “(Oyunlarda) Tek sınır, geliÅŸtiricinin hayal gücü sanırım.” ifadelerini kullandı.

Bazı oyunların “yaÅŸam simülasyonu” gibi olduÄŸunu savunan Barone, ev inÅŸa etme, etkileÅŸim kurma gibi faaliyetlerin içgüdüsel olarak insanları memnun ettiÄŸine iÅŸaret etti.

Barone, bazı oyunların rahatlama yolu olduÄŸunu ve kendi oyununun da hayattaki sorun veya stres konusunda “iyileÅŸtirici” bir tecrübe olarak tanımlandığını aktardı.

Ancak Barone “rahat bir kaçış” olarak tanımlanan bu oyunların “gerçeklikten kaçmayı” saÄŸladığına ve sanal dünyada çok fazla vakit geçirme riskinin bulunduÄŸuna dikkati çekti.

“Dünyayı unutmak ve kaçmak motivasyonumdu”

Anonim Oyun Bağımlıları (AOB-Gaming Addicts Anonymous) gönüllülerinden Scott J, ilk etapta stres atmak, eÄŸlenmek, kendini sınamak gibi nedenlerle oyun oynamaya baÅŸladı. 30’lu yaÅŸlarında ilk oyun oynamaya baÅŸladığında bunun bir sorun yerine boÅŸ zamanlarında yaptığı bir aktivite olduÄŸunu söyleyen Scott için bu durum zamanla deÄŸiÅŸti.

Zor zamanlar olarak tanımladığı dönemlerinde oyun oynama süresini artıran Scott, bir süre iyi hissedip belli bir düzeyde kalsa da her zor zamanında oyun oynama çıtasını yükseltti.

Oyun dışında hiçbir ÅŸeye hayatında yer vermemeye baÅŸladığını kaydeden Scott, “DiÄŸer hobilerimi ve egzersiz yapmayı bıraktım. ArkadaÅŸlarımı ve ailemi aramayı, davet edildiÄŸim sosyal aktivitelere gitmeyi bıraktım. En sonunda birçok ÅŸeyi hayatımdan çıkardım. Uykudan vazgeçmeye baÅŸladım. Gece geç saatlere kadar oyun oynuyordum çünkü bazen istediÄŸim gibi oyun oynayabileceÄŸim tek vakit o zamanlar oluyordu.” diye konuÅŸtu.

Scott, oyun oynama motivasyonuna iliÅŸkin, “Daha çok dünyayı unutmak, kaçmak, uyuÅŸmak ve zaman içinde yaÅŸadığım duygusal acıyla baÅŸa çıkmaya çalışmak oldu.” ÅŸeklinde konuÅŸtu.

“Babam için oyunlar benimle etkileÅŸim kurma yoluydu”

“Mario” takma adını kullanan baÅŸka bir oyun bağımlısı, oyun oynamaya çok küçük yaÅŸta baÅŸladığını ve ilk Nintendo çıktığında ördek ya da güvercin vurma oyunu ile “Super Mario” oynadığını anlattı.

Mario, babasının oyunlara çok ilgili olduÄŸunu belirterek, “Babam için oyunlar benimle etkileÅŸim kurmanın bir yoluydu. Annem ve babam boÅŸanmıştı. Oyunlar ve konsollar benim istediÄŸim, doÄŸum günlerimde bana hediye alınan ÅŸeylerdi.” dedi.

Büyüdükçe oyunlar için bütçesinin yeterli gelmemeye başladığını ifade eden Mario, telefondan oyun oynamaya başladığını aktardı. Mario, oyun bağımlılığı nedeniyle eğitim, kariyer ve aile açısından da zor bir süreç yaşadığını kaydederek, geldiği noktada yaklaşık 860 gündür oyun oynamadığını söyledi.

Oyuna ayrılan vakit hayattan gidiyor

Scott ve Mario’nun hayatlarında olduÄŸu gibi oyunlar, insanların yaÅŸayış ÅŸeklini etkiliyor çünkü en temelde oyuna ayrılan vakit, hayatın diÄŸer alanlarına ayrılan zamandan çalıyor.

Oyuna harcanan emeğin artmasıyla hayatta yaşanan değişiklikler bireylerin karakter ve ruh halini de çoğunlukla olumsuz anlamda etkilemeye başlıyor.

Psikolog Kowert de karamsar örüntü ve tasarımlara sahip oyunların bazı oyuncuları etkilediğini söyledi.

Öte yandan, Kowert, oyunların kişileri bazı yönlerden etkilese de tamamen değiştirmediğini, çevresiyle sosyal etkileşimini etkilediğini savunuyor.

Kowert, oyun oynama öncesi ve sonrasında agresiflikte küçük artışlar gözlemlendiğini kaydederek, bu çalışmaların çoğunun o zamandan bu yana tahrif edilmiş veriler nedeniyle yeniden düzenlendiğinin altını çizdi.

Oyunların öğreticiliği

Video oyunlarının sosyal yaşantıdaki olumsuz etkisinin yanı sıra eğitimi dönüştürme potansiyeli olduğuna dair de görüşler mevcut. Bazı uzmanlar, bunun güçlü bir öğrenme yöntemi olabileceğine inanıyor.

Buna örnek olarak 1971’de “Oregon Trail” adında önemli kararlarla karşılaşılan ve bunların sonuçlarının öğrenilmesini saÄŸlayan metin tabanlı bir oyun simülasyonu bulunuyor. Bir öğretmen tarafından Amerikan tarihi dersinde kullanılan bu oyunun 2011’de 65 milyon kopyası satıldı.

Bir oyunda başarılı olmak ve uzmanlaşmak isteyenler, oyun dünyasının kurallarını öğrenmek, analiz etmek, dünyadaki ilişkileri anlamak ve çevresini bu ilişkileri test etmek için manipüle etmek zorunda.

Görevleri tamamlayarak seviye atlanan oyunlarda uzmanlaşmak için oyuncular haftada 50 saatini harcayabiliyor.

Oyunların bir öğrenme aracı olduÄŸunu ve bu konuda birçok araÅŸtırma bulunduÄŸunu belirten Kowert, oyunların “istemsiz” bir öğrenme yolu olduÄŸuna deÄŸindi.

Bazı oyunların da öğretmeyi amaçlamasa da tarih ve liderlere dair içerdiği bilgilerle istemsiz bir öğrenme yöntemi sağladığını aktaran Kowert, esnek düşünme, müzakere ve kaynak yönetimi gibi konularda da bu tür oyunların katkıları olduğunu anlattı.

Kowert, bu öğrenme şeklinin oyunlar öğrettiği için değil, insanlar oyunlara vakitlerini ayırdığı için sağlanabildiğini kaydederek, oyunların bu anlamda araçsallığına işaret etti.

Mario da pilotların eğitiminde oyunlar sayesinde uçuş simülasyonlarının kullanıldığına dikkati çekti.

Profosyonel yarış pilotu Jann Mardenborough da oyunların öğretici bir tarafının olduÄŸunun canlı kanıtlarından. “Gran Turismo” oyunu oynayarak gerçek bir yarış pilotu haline gelen Mardenborough, video oyunlarının öğretici bir yönü bulunduÄŸuna iÅŸaret ederek, “risk dünyasında” oyunların temelleri anlayabilmek için harika araçlar olduÄŸunu belirtti.

Mardenborough, daha önce bulunmadığı yeni yarış pistlerini öğrenmek için simülasyonları kullandığına deÄŸinerek, son olarak Portekiz’de bulunan Algarve Uluslararası Pisti (Portimao) için simülatör kullandığını çünkü seri ÅŸekilde piste alışıp hızlanması gerektiÄŸini ve fiziksel olarak piste ulaÅŸtığında bunun için geç olacağını anlattı.

EÄŸlenceli oyunlar bir nevi “bağımlılık yapıcı”

Öte yandan, oyunların nasıl geliÅŸtirildiÄŸi ve kullanıldığının önemine dikkati çeken oyunu geliÅŸtiricisi Barone, oyun geliÅŸtiricilerin “doÄŸrusunu yapmak için” sorumluluk almaları gerektiÄŸini söyledi. Barone, bağımlılığa neden olabilecek ve insanlara zarar verebilecek oyunlar geliÅŸtirmek istemediÄŸinin altını çizdi.

Barone, insanların bağımlı olmamak için sorumluluk alarak dikkat etmesi gerektiÄŸini kaydederek, “bağımlılık üzerinden para kazanıldığını” ifade etti.

Oyunlarda ilerlemek için daha fazla para verildiğini söyleyen Barone, oyunların eğlenmek için olduğunu belirtti.

Sevdiği oyunların da bir nevi bağımlılık yapıcı olduğuna değinen Barone, eğlenceli olmalarının bunun bir sonucu olduğunu, bu sayede tekrar oyun oynamaya devam edildiğini vurguladı.

Kaynak: AA