Metaversenin çevre etkisi tartışılıyor

Uzmanlar, metaversin doÄŸaya nasıl etki edeceÄŸi hakkında farklı noktalara dikkat çekiyor. Ulaşım kaynaklı kirleticilerde yüzde 20’lik bir düşüş olacağı ifade edilirken, çip üretimi kaynaklı faaliyetlerin çevreye vereceÄŸi zarara dikkat çekiliyor.

Pandemi döneminde dünya genelinde yaşanan sokağa çıkma kısıtlamalarıyla, havaya salınan sera gazı salınımı ve fosil yakıt tüketimi kaynaklı kirleticiler azaldı. Hayatımıza son dönemde giren metaverse evreni bu kez tercihleri keyfi olarak eve kapanma yönünde değiştiriyor.

3 boyutlu sanal evren

Metaverse yani 3 boyutlu sanal evren, başta sanal gerçeklik gözlüğü olmak üzere sanal gerçeklik cihazlarıyla giriş yapılan bir ortam. Sergi alanları, müzeler, restoranlar bu dünyada bir bir yerini alırken, kullanıcıların ilgisi de gün geçtikçe artmaya başladı.

Metaverse dünyasında gezinti yaparken evden dışarı çıkma ihtiyacı ortadan kalkıyor. Evde, kapalı alanda sanal gerçeklik cihazlarının kullanılması yeterli oluyor. Sanal dünyada gezintiler, toplantılar, görüşmeler yapmak mümkün oluyor.

İnternetin adeta ete kemiğe bürünmüş hali olan metaverse evreni, insanları, bir yandan kapalı ortamları tercih etmeye yöneltirken diğer yandan kendi ihtiyaçlarını doğuruyor.

“Global ölçekte kirletici yüzde 30-35 oranında ulaşım kaynaklı”

Yeni sanal dünyanın çevreye ve doğaya olası etkilerini AA muhabirine değerlendiren Çevre Mühendisi Prof. Dr. Mustafa Öztürk, ulaşım kaynağı dışında, ısınma, soğutma ve aydınlatma kaynaklı enerji tüketimi sonucu, kükürt dioksit, partikül madde gibi kirleticiler meydana geldiğini hatırlattı. Bu kirleticilerin hem dış ortamda, hem de iç ortamda kontrol altına alınması gerektiğini ifade etti. Öztürk, şunları söyledi:

“Özellikle iç ortama kapanma sonucu iç ortam hava kalitesinde özellikle nem ve karbondioksit konsantrasyonlarında insan saÄŸlığı konfor yapısı standartlarında olması ÅŸart. Aksi durumda insan için ciddi bir risk oluÅŸur. Çevresel önlemler, kirletici kaynaklarla ilgili çözümler alınırsa, iyileÅŸtirmeler saÄŸlanırsa hareketlilik hariç çevre için çok olumlu geliÅŸmeler olur. Sera gazı salınımları azalır, kükürt dioksit salınımları azalır, partikül madde salınımları azalır. SO2’nin (kükürt dioksit) yanında azot oksit kirleticileri çok çok önemli saÄŸlık için. Bu kirleticilerin ciddi anlamda azaldığını görebiliriz. Bu kirleticilerin salınmasını azaltmak için de bu tip sahalara ciddi çevresel yatırımların yapılması gerekmektedir. Global ölçekte kirletici, yüzde 30-35 oranında ulaşım kaynaklı olduÄŸu için bu kirleticiler ciddi ölçüde azalacak. Bu yüzde 30-35 oranı yüzde 20’lere düşecek çünkü insanların yeme, içme ihtiyaçlarından dolayı ulaşım ve nakliye durmayacak.”

2020 yılında pandemiyle birlikte özellikle kükürt dioksit ve karbondioksit konsantrasyonunun benzer oranda azaldığını hatırlatan Öztürk, “Çünkü insanlar iç ortama kapandığı için azalmıştır. Sürekli atmosferde karbondioksit artar ama 2020 yılında karbondioksit konsantrasyonu yüzde 10 mertebesinde azaldı. Bu tarihte ilk defa olan bir olay. Dünyanın dijitalleÅŸmesi umut verici ama insan üzerindeki etkisi ayrıca incelenmesi gereken bir olay.” ifadelerini kullandı.

Ä°nsanların daha fazla iç mekana kapanacağını söyleyen Öztürk, “İç mekan yaÅŸam standardının, hava kalitesinin iyileÅŸtirilmesi gerekmektedir. Bunun için de Avrupa ile Amerika, Güney Kore gibi ülkelerde ciddi enerji verimliliÄŸi için teknolojik yatırımlar yapılıyor. Bu yatırımlarla evinizde konforlu yaşıyorsunuz ama minimum enerji tüketiyorsunuz.” diye konuÅŸtu.

“Ciddi anlamda enerji çekecekler, sonrasında da dışarıya bir ısı verecekler”

Siber Güvenlik Uzmanı Osman Demircan ise enerji ihtiyaçlarının artacağına vurgu yaparak, “Metaverse internet 3.0 diye tabir ettiÄŸimiz bir yapının üzerinde çalışacak ve bugün bilinen sunuculardan daha farklı, daha hızlı sunuculara ihtiyaç olacak. Bunun yaygınlaÅŸması için bu sunucuların üretilmesi gerekiyor, bu üretimler için çip üretiminin artması lazım. Çip üretimi için de madencilik yapılması gerekiyor ve bunun doÄŸaya negatif etkileri olacaktır. Sunucuların çalışmaya baÅŸladığını düşünürsek bunlar çok ciddi anlamda elektrik harcayan cihazlar, ciddi anlamda enerji çekecekler, sonrasında da dışarıya bir ısı verecekler. Dünyanın sonu için biraz daha çaba harcıyormuÅŸuz gibi bir durum olacak.” dedi.

“Alternatif üretmezsek artık çip üretilemeyebilir”

Demircan, söz konusu etkilerin en az 10 yıl içinde görüleceğini ifade ederek, sözlerini şöyle tamamladı:

“Bugün bize metaverse olarak tanıtılan evrenler aslında baÅŸlangıç seviyeleri, çok amatörce hazırlanmış ve profesyonel kurgular deÄŸil. Büyük oyuncular oyunun içerisine henüz girmediler ve mühendisleri o evrenleri yaratmak için ciddi çalışmalar yapıyor. Burada en az 10 yıllık bir süreçten bahsediyoruz. 10 yılın sonunda altyapısıyla ve kullanılabilirliÄŸiyle oturduktan sonra yaygınlık baÅŸlayacak. Yani 10-15 yıllık ciddi bir süreç olabilir önümüzde. Bu süre içerisinde madenleri tamamen tüketiyor olabilir ve çip üretimi için eÄŸer bir alternatif üretmezsek artık çip üretilemeyebilir. Bugün bile araba üretilemiyor çip üretilemediÄŸi için, o zamanlarda daha büyük bir felaket bizi bekliyor olabilir.”

Kaynak: AA