Uçakta salgından uzak yolculuk için uzman tavsiyeleri

Uzmanlar, uçakla seyahat edeceklerin belirlenen kurallara uyması, bulaşma riskini en aza indirmek için yolcuların birbirleriyle yakın temas ve uzun konuşmalardan kaçınılması gerektiğini belirtiyor.

Kovid-19 salgınında normalleşme dönemine geçilmesiyle kademeli olarak tarifeli seferlerinin başlatılması, uçaklarda uyulması gereken hijyen kuralları ile havacılık otoritelerinin alacağı önlemleri gündeme getirdi.

Türkiye’de bazı ÅŸehirlerde iç hat seferlerinin icra edilmesinin ardından 10 Haziran’dan itibaren dış hat noktalarına uçuÅŸların baÅŸlatılacak olmasıyla uçak içi ile havalimanlarında uygulanacak tedbirler daha da önem kazandı.

Uçakla seyahat edeceklerin belirlenen kurallara uyması, bulaşma riskini en aza indirmek için yolcuların birbirleriyle yakın temas ve uzun konuşmalardan kaçınılması gerektiğini kaydeden uzmanlar, kabin içinde taze hava sirkülasyonunu sağlayan HEPA filtrelerinin hijyen ve salgından korunma açısından çok önemli olduğunu bildirdi.

Havacılık Tıbbı Derneği Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç, AA muhabirine yaptığı açıklamada, uçak üreten büyük firmalar ile havayolu şirketlerinin yolcularına ve uçuş ekiplerine emniyetli, konforlu, temiz ve sağlıklı bir ortam yaratmak amacıyla seferlerde hijyen sağlamakla görevli olduğunu söyledi.

Bu önlemlerin koronavirüs döneminde de titizlikle yapıldığını ve dezenfeksiyon, kabin havası filtrasyonu, su ve gıda depolanması, tuvalet temizliÄŸi ile atık toplanmasına daha da özen gösterildiÄŸini ifade eden Çetingüç, “Uçaklarda hijyenle ilgili çevre kontrol sisteminin Amerikan Sivil Havacılık Örgütü (FAA) yönergesine uygun olması gerekir. Uçak içi dezenfeksiyon çalışmaları da Dünya SaÄŸlık Örgütünün saÄŸlık kurallarına ve Uluslararası Standart Organizasyonu (ISO) ölçütlerine göre yapılır.” dedi.

Çetingüç, hava seyahatinde kabin içindeki toksik gazlar, mikrobik partiküller, alerjenler, haşerat, ikram edilen yiyecek ve içeceklerden gelenler ile yolcu ve mürettebattan bulaşan hastalıklar için çevresel şartlara dikkat edilmesi gerektiğini belirtti.

Uçak içi hijyenini saÄŸlama ve hastalıklardan korunmanın daha da önemli hale geldiÄŸini, salgın listesine artık Kovid-19’un da eklendiÄŸini anımsatan Çetingüç, “Hastalıkların baÅŸlıca bulaÅŸma yolları, hasta kiÅŸilerle doÄŸrudan temas, aynı eÅŸyayı kullanma, havadaki mikrobik partikülleri soluma, hastalık taşıyan böcek ve sineklerin ısırması, mikrop bulaşıklı yiyecek-içeceklerin alınmasıdır.” diye konuÅŸtu.

“Uçaklarda havayı temizleyen HEPA filtreleri kullanılır”

Çetingüç, önlemlerin yetkili kurumlar, havayolu ÅŸirketleri ve ülkelerin saÄŸlık otoriteleri tarafından ortaklaÅŸa belirlendiÄŸini vurgulayarak, “Uçaklarda kabin havasındaki toz, kimyasal ve mikrobik partikülleri yüzde 95 ve üzerindeki oranlarda süzerek havayı temizleyen HEPA filtreleri kullanılır. Üçte bir ve üçte iki oranlarında atmosferden alınan temiz hava ile tazelenen kabin havasının sirkülasyon sayıları, kabinde saatte 20-30 yani 2-3 dakikada bir, kokpitte saatte 80 kezdir. ” ifadelerini kullandı.

Uçakta kirli olabilecek yerler

Nefes, öksürük ve aksırık yoluyla mikrop saçan ya da açık vücut yaraları olan yolcuların doktor kontrolüne sevk edildiğini, gerekli hallerde uçuşunun engellendiğini dile getiren Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç, şöyle devam etti:

“UçuÅŸunda sakınca olmayanlar ise durumlarına göre en arka koltuklara oturtulur, izole edilir ve ağız-burun maskesi kullanır. Uçan haÅŸerat, böcek ve fare ilaçlaması, hem uçak içinde hem de havaalanlarında yapılır. Uçaktaki halılar, koltuk kumaÅŸları, tepsiler, tuvalet ve lavabolar dezenfektanlarla silinir. Aerosol spreyler, ultraviyole ışınları ve buharlama biçiminde hem kabin havası hem de uçak içi materyali derinlemesine temizlenir. PeÅŸ peÅŸe seferi olan uçaklar iki uçuÅŸ arasındaki 60-90 dakika sürede kabaca temizlense de, derin temizlik 1-3 ay aralarla yapılmaktadır. Uçaklarda streç ambalaj içinde dağıtılan yastık, battaniye ve kulaklıkların; keza tek kullanımlık bardakların temizliÄŸinden emin olunabilir. Ancak tuvalet kapı kolları, koltukların oturma ve kafa dayama parçaları, koltuk arkası katlanır servis tepsileri, emniyet kemerleri ve zemin halıları, hijyen yönünden uçakların en kirli yerleridir. Bu yüzeylerin en kirlilerinin tuvalet kapı kolları olduÄŸu sanılırsa da, birincilik koltuk arkası katlanır tepsilerdedir. Bundan sonraki sırada ise koridor tarafı koltukların kafa dayama kısımları gelir.”

Dikkat edilmesi gereken önemli hususlar

Çetingüç, seyahate engel hastalığı olmadığının belgesi olan iç hat seferleri için “Hayat Eve Sığar” (HES) kodunun önemli olduÄŸunu belirtti.

Şüpheli durumlarda havalimanı ve ülke sınırlarında yetkililerce test yapılabileceğini kaydeden Çetingüç, şunları söyledi:

“Uçakla seyahat edecek insanlar, havalimanlarında ve uçaklarda otoritenin koyduÄŸu kurallara kesinlikle uyması gerekir. Bunları kendi akıllarınca yorumlayıp itiraz etmek asla doÄŸru bir tutum deÄŸildir. AteÅŸ kontrolü, maske, sosyal mesafeyi korumak, gerekirse siperlik ve eldiven kullanmak, kabine el çantası dışında eÅŸya almamak gibi kurallara riayet edilmelidir. Bilet fiyatlarının yükselmesi, iç hatlarda su dışında ikram olmaması, dergi ve gazete verilmemesi makul karşılanmalıdır. Dağıtılan hijyen kitleri, yolculuk sürecinde kullanılmak içindir. Bilet kayıt, uçak bekleme kapıları, körük ve kabinlerdeki kurallar daha da önemli. Kabin ekiplerinin uçaÄŸa biniÅŸ-iniÅŸ ve oturma düzeniyle ilgili önerileri onların keyfi kararları deÄŸil, ulusal ve uluslararası kurallar gereÄŸidir. BulaÅŸma riski, enfekte bir hastaya ne kadar yakınlıkta oturulduÄŸu ve baÅŸkalarıyla ne kadar samimi iliÅŸki kurulmasıyla ilgili olarak artar. Koltuk komÅŸuluÄŸunu birbirine yakın temasa ve uzun konuÅŸmalara vardırmamak gerekir.”

Uçakta yüksek sesle konuÅŸma, öksürme ve aksırma hallerinde mümkün olduÄŸunca kaçınması gerektiÄŸini dile getiren Çetingüç, “Yolcuların baÅŸ üstü hava üfürme problarını yüzlerine çevirmeleri, solunan havadaki mikroplu damlacıkları uzaklaÅŸtırmada yararlı olur.” ifadelerini kullandı.

Uçak Mühendisi ve Havacılık Uzmanı Muhammed Yılmaz ise tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs salgını nedeniyle havacılık sektöründe yeni uygulama ve kuralların gündeme geldiğini söyledi.

Uluslararası Hava Taşımacıları BirliÄŸi (IATA) baÅŸta olmak üzere çeÅŸitli otoritelerin yaptıkları çalışmalar neticesinde ortaya çıkan raporlar ile sektörde normale dönüş için büyük bir çaba gösterildiÄŸini ifade eden Yılmaz, “Havayolu ÅŸirketleri, yolcuların kafasındaki soru iÅŸaretleri ve endiÅŸeleri gidermek adına, uçakları sürekli dezenfekte ettiklerini ve havalandırma sistemlerinde bulunan HEPA filtreleri sayesinde tüm mikropların yüzde 99,97’sinin etkisiz hale getirildiÄŸine yönelik açıklamalar ve sosyal medya paylaşımları yapıyor. Bu yüzden de uçakta virüs bulaÅŸma riskinin, baÅŸka herhangi bir kapalı ortama göre çok daha düşük olduÄŸu görüşünü yineleyerek, ameliyathaneler kadar temiz bir havanın, uçaklarında olduÄŸuna yolcuları ikna etmeye çalışıyor.” diye konuÅŸtu.

Uçak kabinlerinde solunan havanın nem oranının yüzde 10 civarında olduğunu kaydeden Yılmaz, bu durumun vücudun doğal savunma sistemi olan boğaz ve burundaki mukusun kurumasına sebep olduğunu bildirdi.

Uçak içinde teması en aza indirin

Yılmaz, Emory Ãœniversitesi, Georgia Institute of Technology ve Boeing firmasının araÅŸtırmalarında, yolcuların birbirleriyle etkileÅŸime sıklığı ve koltuklarından ne sıklıkla ayrıldıklarının hijyen açısından önemli olduÄŸunun belirtildiÄŸini ifade ederek, “AraÅŸtırmalarda çıkan sonuçlardan biri uçuÅŸ sırasında hiç yerinden kalkmayan pencere tarafındaki koltuklarda oturan insanların hastalık konusunda daha az risk altında olduÄŸuydu. Yani bugünlerde uçakla seyahat edecekseniz, Kovid-19’dan korunmak için yapmanız gereken ilk önlem koltuk seçimini pencere kenarından yapmak ve eÄŸer kısa mesafeli bir uçuÅŸsa yerinizden kalkmadan uçuÅŸu tamamlamaktır.” deÄŸerlendirmesini yaptı.

Uçakla yolculuk yapacaklara bazı tavsiyelerde bulunan Yılmaz, şöyle devam etti:

“Ellerinizi gözünüzden, yüzünüzden ve tüm yolcuların dokunabildiÄŸi yüzeylere dokunmaktan uzak tutun. Koltuk kolçakları, servis masaları, uçak içi eÄŸlence sistemi ekranı, kumandası, baÅŸ üstü dolabı, tuvalet kapısı yani özetle mümkünse uçakta bir ÅŸeye dokunmamaya gayret edin. Uçakta yanınızdaki yolcu baÅŸta olmak üzere hiç kimseyle yüz yüze gelmemeye çalışın, mümkün olduÄŸunca elinizi dezenfekte edin. UçuÅŸ boyunca ağız ve burnunuzu içine alacak maskenizi asla çıkarmayın. Başınızın üzerindeki havalandırmayı kesinlikle kapatmayın. Özellikle uzun uçuÅŸlarda belirli periyotlarda mikropları öldürmeye ve boÄŸazınızı nemli tutmanıza yardım edecek özel sıvılarla gargara yapın. Bağışıklık sisteminizi güçlendirme adına, uçuÅŸtan birkaç gün önce standart bir multivitamin almaya baÅŸlayın. Kabin ekibinin dağıttığı yastık ve battaniyeleri almayın. En önemlisi de bağışıklık mekanizmanızı canlı tutabilmek için uçuÅŸ boyunca bol su için.”

Kaynak: AA